ابن أبي الحديد ( مترجم وحاشيه : محمود مهدوى دامغانى )

24

جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى )

ثمود نسبش چنين است : ثمود بن عابر بن ارم بن سام بن نوح ، سرزمين ايشان ميان شام و حجاز و بر كرانه رود حبشه قرار داشته است . نسب فراعنه : اين گفتار على عليه السلام كه مى فرمايد « فراعنه و پسران فراعنه كجايند » فراعنه جمع كلمه فرعون است و آنان پادشاهان مصر بوده‌اند و از جمله ايشان وليد بن ريان فرعون روزگار يوسف عليه السلام است و وليد بن مصعب كه فرعون روزگار موسى عليه السلام است و فرعون بن اعرج و او همان كسى است كه با بنى اسرائيل جنگ و بيت المقدس را ويران كرد . نسب اصحاب الرس اين گفتار على عليه السلام كه فرموده است « ساكنان شهرهاى رس كجايند » ، گفته شده است : ايشان مردمى هستند كه شعيب پيامبر عليه السلام پيامبرشان بوده است . ايشان پرستندگان بتها بودند و چهارپايان بسيار داشتند چاههاى آبى در منطقه آنان بود كه از آنها آب بر مى داشتند . « رس » چاهى بسيار فراخ و بزرگ بود كه آنان را در حالى كه بر گرد آن بودند فرو كشيد و همگان هلاك شدند و سرزمين و خانه‌هاى ايشان هم به زمين فرو شد . و گفته شده است رس نام دهكده‌يى در فلج اليمامه بوده است و در آن قومى از بازماندگان ثمود زندگى مى كردند كه ستم يازيدند و نابود شدند . همچنين گفته شده است ايشان قومى از اعراب قديمى بوده‌اند كه ميان شام و حجاز ساكن بوده‌اند و عنقاء كودكان ايشان را مى ربود و مى كشت ايشان دعا كردند و خدا را فرا خواندند تا آنان را از اين گرفتارى برهاند . حنظلة بن صفوان براى ايشان مبعوث شد . او ايشان را به دين و آيين فرا خواند و آن را شرط كشتن عنقاء قرار داد و آنان اين شرط را پذيرفتند . صفوان دعا كرد و صاعقه‌يى بر عنقاء فرود آمد و او را كشت و اصحاب رس نسبت به حنظله وفادارى نكردند و پيمان خود را شكستند و او را كشتند و پس از آن هلاك شدند . گفته شده است : ايشان همان اصحاب « اخدود » ند و رس همان اخدود است . نيز گفته شده است : رس نام سرزمينى در انطاكيه است كه حبيب نجار در آن سرزمين كشته شده است . برخى گفته‌اند : آنان پيامبر خود را تكذيب كردند و او را در چاهى