خطب الإمام علي ( ع ) ( مترجم : عز الدين الآملي 904 ه - )

27

نهج البلاغة ( فارسى )

لا رَيْبَ فِيهِ زيرا كه لا ريب فيه تأكيد جملهء اولى است و ميان مؤكد و مؤكد ادخال حرف عطف جايز نيست . و همچنين اگر جملهء دوم متعلق بجملهء اول نباشد اصلا و ميان ايشان مناسبتى نباشد ترك عطف لازم باشد به جهت آنكه در عطف مناسبتى في الجمله مى بايد [ 11 آ ] چنان كه گويى « زيد طويل و عمر و شاعر » . و اگر در ميان ايشان مناسبتى في الجمله باشد عطف بايد كرد جملهء دوم را بر جملهء اولى خواه آن جملها را محل از اعراب باشد چنان كه گويى « زيد يأمر و ينهى » يا نباشد چنان كه گويى « الامير يعدل و الوزير يظلم » . و همچنين اگر دو جمله مختلف باشد در اسميت و فعليت يا در خبريت و انشا ترك عطف بايد كرد چنان كه خداى تعالى فرموده‌إِيّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيّاكَ نَسْتَعِينُ . اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » . قسم هشتم حذف و اضمار گاه باشد كه حال مقتضى آن باشد كه بعضى از اركان يا متعلقات كلام را حذف كنند به جهت نكته‌اى و غرضى چنان كه خداى تعالى فرموده : أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً ، مفعول فعل را ذكر نكرده به جهت آنكه غرض ذكر علم و عدم علم است نه متعلق آن . و چنان كه شاعر گفت : « قال لى كيف انت قلت عليك » يعنى « انا عليك » . « انا » را انداخت به جهت آنكه سوال قرينه است و اگر ذكر ميكرد احتمال توهم جهل يا عبث داشت . و چنان كه خداى تعالى فرموده « و ان احد من المشركين استجارك » . يعنى ، و ان استجارك « احد

--> ( 1 ) آيهء 1 و اول آيهء 2 سورهء بقره ( 2 ) سپه : ميان مؤكد ( فقط ) ( 3 ) آستانه : زيدا - سپه ( و ) ندارد ، رك . تعليقات ( 4 ) آستانه : خواند و آن ( 5 ) جمله‌ها ( رسم الخط ) ( 6 ) سپه : باشند ( 7 ) يت مصدرى ( 8 ) آيهء 5 و 6 سورهء فاتحه ( 9 ) سپه ( قسم هشتم ) را ندارد ( 10 ) آستانه : نباشد ( 11 ) هر دو نسخه نكتهء ( رسم الخط ) ( 12 ) آستانه ( هل يستوى ) را ندارد - قسمتى از آيهء 9 سورهء روم ( 13 ) آستانه : باعث ( 14 ) اول آيهء 6 سورهء بقره