179 - از خطبه‌هاى آن حضرت عليه السلام است در سرزنش اصحاب خود : ( 1 ) خدا را سپاس مى گزارم بر امرى كه واجب و لازم نموده ، و بر فعلى كه مقدّر فرموده ، و بر آزمايش نمودن من به ( نفاق و دو روئى ) شما اى گروهى كه هر زمان فرمان دادم پيروى نكرديد ، و دعوت مرا نپذيرفتيد ، و اگر ( از جنگ با دشمن ) شما را مهلت دهند به سخنان بيهوده مى پردازيد ( لاف زده گزاف مى گوئيد ) و اگر جنگى پيش آيد ضعف و سستى نشان مى دهيد ( از ترس پنهان مىشويد ) و مردمى را كه نزد پيشوا اجتماع ميكنند ( از امام عليه السّلام پيروى مى نمايند ) طعن زده سرزنش مى نماييد ، و اگر ناچار به سختى ( جنگ ) گرفتار شويد به قهقرى بر مى گرديد ( با اينكه مردم ثابت قدمى نيستيد و از هيچ درى به راه نمى آييد از راه لطف و رعيّت نوازى مى گويم : ) ( 2 ) دشمن شما بى پدر ( و مربّى ) باشد ( نه شما ) منتظر چه هستيد در ( تأخير ) يارى كردن و سعى و كوشش بر ( گرفتن ) حّقتان مرگ يا خوارى براى شما است ( يكى از اين دو شما را دريابد يا كشته شدن در ميدان جنگ يا ذلّت و بيچارگى از دشمن كه از كشته شدن سختتر است ) ( 3 ) سوگند به خدا اگر اجل من برسد - و البتهّ خواهد رسيد - بين من و شما جدائى مى افكند در حالى كه از بودن با شما بيزار و تنها مانده‌ام ( به انفاق و دو روئى و كردار زشت شما مانند آنست كه چون از دنيا بروم ياورى نداشته‌ام ) ( 4 ) اجر شما با خدا است آيا دينى نيست كه شما را گرد آورد ( تا به يكديگر كمك كنيد ) و غيرتى نيست كه شما را ( به جلوگيرى از دشمن ) آماده سازد ، آيا شگفت نيست كه معاويه ستمگران فرومايه را مى خواند و از او پيروى ميكنند بدون اينكه ايشان را كمك و بخششى نمايد ( اسباب جنگ براى آنها فراهم كرده و پولى بايشان بدهد ) و ( چون معاويه به افراد چيزى نمى داد و فقط به رؤساى قبائل عرب بسيار بخشش مى نمود آنان را طرفدار خود مى گردانيد و سائر مردم از جهت تعصّب فاميلى يا بسبب بخشش كمى كه از رؤساء مى افتند و يا به رسوم ايلى يا به گول خونخواهى عثمان ايشان را پيروى مى نمودند ، و امير المؤمنين ، عليه السّلام ، به رئيس و پيرو يكسان كمك و بخشش مى فرمود ، از اين جهت رؤساء دلخوشى از آن حضرت نداشتند ، و پيروان هم در راه آنها مى رفتند ، لذا مى فرمايد : ) من شما را در حالى كه باز ماندهء اهل اسلام و باقى مانده مردم مسلمانيد با كمك و بخشش باندازهء سهم هر يك دعوت مى نمايم و شما از دور من پراكنده شده مخالفت مى كنيد ( 5 ) رضايتى از امر و فرمان من نداريد