الآخوند الخراساني ( مترجم وشارح : مهركش احسان )

305

غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى )

اتحاد لفظى كفايت كرده و نيازى به اتحاد معنوى نباشد ، ولى باز همچنين استعمالاتى ، استعمال در اكثر از معناى واحد نيست و اساسا از محل بحث خارج بوده و خروج حكمى دارند زيرا بر فرض كه كسى زيدان يا عينان را به كار برد و از آن بيشتر از يك معنى را اراده كند ، چنين استعمالى كه استعمال در اكثر از معنى نيست ، بلكه استعمال در معناى خود كلمه مىباشد به اين صورت كه تثنيه يا جمع دلالت بر دو يا چند چيز دارد و الان هم در معناى خود كه همان دو يا چند چيز باشد استعمال شده است و چنين استعمالى ، استعمال در اكثر از معنى به حساب نمىآيد ، مثلا كلمه عينان و عيون يا زيدان و زيدون را در نظر بگيريد ، همان‌طور كه اگر متكلم از آن دو فرد يا چند فرد از يك معنى را اراده مىكرد ، ( مثلا دو زيد بن على يا دو عدد چشم ) استعمال در اكثر از معنى نبود اگر دو فرد يا چند فرد از چند معنى را هم اراده كند ( مثلا زيد بن على و زيد بن حسن يا عين باكيه و جاريه ) بازهم استعمال در اكثر از معنى نخواهد بود زيرا هر لفظى را بايد با تناسب خود آن معنى لفظ در نظر گرفت ، در اينجا هم حقيقت آن الفاظ ، دلالت بر اراده معانى متعدد از مفردات آنها دارد ، و اراده معانى متعدد با توجه به تناسب و هيئت آن الفاظ استعمال در معناى واحد است نه معانى متعدد ، دقيقا مثل استعمال لفظ مفرد و اراده معناى مناسب با هيئت همان كلمه ، پس چنين چيزى استعمال در اكثر از معنى معناى واحد نبوده و اساسا از محل بحث خارج مىباشد .