الشيخ الصدوق ( مترجم : كمره اى )

78

الخصال ( فارسى )

خود براى خود خواسته‌اند برسان . 19 - بايد رعيت را به خود خوشبين و اميدوار كنى و بهترين راهش اينست كه به آنها احسان كنى و بار هزينه و مخارج آنها را تا ميتوانى سبك كنى و آنها را به چيزى كه در عهدهء آنها نيست به زور وادار نكنى ، در اين زمينه طبعا تو هم برعيت خوشبين خواهى شد و خوشبينى تو به آنها رنج و اندوه فراوان و دنباله دارى را از دوشت بر ميدارد . 20 - نسبت بهر كس پيش تو آزمايش خوب داده بايد خوشبين باشى و هر كس آزمايش بد داده به او بدبين باش . 21 - روش نيكى كه پيشروان نخست اين امت به كار زده و با آن توده را بهم پيوسته و كار رعيت را اصلاح كرده‌اند نقض مكن و روش بدى كه به اين دستورات نيك گذشته لطمه مىزند پديد مياور تا آنان كه روشهاى نيك را گذاشتند اجر برند و تو و بال آن را به گردن بگيرى . 22 - در بارهء دستورات اصلاحى كشور و ادارهء كارهاى مردم كه پيش از تو بوده است با دانشمندان مطلع بسيار گفتگو كن و با فرزانگان خيرخواه بسيار انجمن نما . فصل سوم بدان كه ملت از دستجات و واحدهاى چندى تشكيل مىشود كه بايد هر كدام را با ديگرى اصلاح كرد و همه با هم پيوسته و مربوط و بهم نيازمندند . الف - جنود اللَّه : آرتشى كه در راه خدا و براى خدا ميجنگد . ب - نويسندگان عامه و خاصه : دفتر داران عمومى و منشيان خصوصى كه براى رجال و بزرگان نامه‌هاى خصوصى والى و كارگذاران عاليرتبه او را تنظيم ميكنند . ج - قاضيان عادل . دادستانها - قاضيان محاكم د - كارمندان انصاف و رفق : تشكيلات كل شهربانى و شهردارى ، اداره امر بمعروف و نهى از منكر . ه - اهل جزيه و خراج از كفار ذمى و - مسلمانان : بدهكاران ماليات سرى و ماليات زمينهائى كه خالصه دولت اسلامى است و متصرفين آن بايد سهم زمين را بدولت بپردازند . ز - بازرگانان و پيشه‌وران و صنعتگران .