السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )

27

سيرة الأئمة ( سيره معصومان ) ( فارسي )

نقل كرده مبنى بر آن كه اين آيه خاصتا دربارهء زنان پيامبر نازل شده و صيغهء حصر ( انّما ) در آن آمده مردود است . زيرا جمع بدين گونه كه گفته شده ناممكن است مضافا بر آن كه قول پيامبر ( ص ) كه فرموده است : « اينان ( على و فاطمه و حسن و حسين ) اهل بيت من هستند » همچون نصّ است در انحصار مفهوم « اهل بيت » در اين عدّه . اهل البيت ، به منزلهء جمع مضاف است كه افادهء عموم مىكند ، مثل اين سخن ما كه بگوييم : « اينان دانشمندان شهرند . » اگر پيامبر ( ص ) مىخواست آن چه كه اين نويسنده مدعى آن شده بگويد بايد مىگفت : « اينان از اهل بيت من هستند . » و ارادهء بعض بدين گونه و با اين لفظ قبيح و ناسنجيده است . اين فرمايش پيامبر در واقع تفسير آيهء مذكور به شمار مىآيد . و نيز اين چنين است آن چه كه ( 1 ) در روايت ابو سعيد خدرى آمده كه گفت : « اين آيه دربارهء پنج نفر نازل شد . زيرا مفهوم عدد وارد شده در مقام بيان از ارادهء تعداد بيشتر مانع مىشود . اين در صورتى است كه ما نخواهيم به دلايل ديگر توجه نشان دهيم . همچون سخن ام سلمه كه گفت : آيا من از اهل بيت نيستم ، يا من با شمايم ، يا من با ايشانم ؟ و پاسخ پيامبر ( ص ) به او كه گفت : تو به سوى خير هستى تو از همسران پيامبرى يا تو بر جايگاه خويشى و يا روايتى كه ام سلمه گفته است : عبا را بالا زدم تا در آن داخل شوم اما پيامبر آن را از دست من كشيد و گفت : تو بر خيرى . با توجه به اين احاديث در مىيابيم كه زنان پيامبر از مفهوم اهل بيت خارج‌اند . » بنابراين بطلان سخن على القارى كه گفته است حديث تنها حاكى از آن است كه اين چهار تن اهل بيت پيامبرند نه اين كه ديگران اهل بيت آن حضرت نيستند ، ثابت مىشود . همچنين آشكار شد كه نمىتوان ميان قول مكرمه و عروه كه اهل بيت را خاصتا در زنان پيامبر ( ص ) محصور مىكردند و آن چه در باقى روايات آمده و اهل بيت را منحصر در پنج نفر كرده ، جمع كرد . قول نخست به علت انفراد باطل است و نمىتواند با روايات فراوان مستفيضى كه مشاهير علماى اسلام و راويان آنها ، آن را روايت كرده يا در كتابهاى خود نگاشته‌اند معارضه كند . به علاوه آن چه از عكرمه حكايت شده است كه وى معتقد بود كه رأى خوارج و عروه از رأى على و اهل بيتش منحرف است . حال آن كه ظاهر آن است كه شايد اين دو گروه به خاطر ما قبل و ما بعد اين آيه به چنين عقيده‌اى مايل شده‌اند . اما چنين اعتقادى نمىتواند با رواياتى كه از پيامبر ( ص ) نقل شده معارضه كند . مضافا آن كه اختصاص اين آيه به زنان پيامبر ، چنان كه باور اين دو دسته است ، با تذكر ضمير در اين آيه منافات دارد . اما اين كه گفته‌اند پس و پيش اين آيه دربارهء زنان سخن گفته است به عقيدهء ما خللى وارد نمىكند . چرا كه