حسين علوى مهر
9
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
درآمد پيش از ورود به مباحث اصلى ، لازم است علم روشهاى تفسيرى ( Interpretation Methods ) كه امروزه يكى از دانشهاى مهم علوم قرآنى است توضيح داده شود . موضوع روشهاى تفسيرى از جمله مباحثى است كه دانشمندان شيعى به صورت فنى ، عميق و گسترده جوانب آن را مورد تحقيق و بررسى قرار ندادهاند بر خلاف علماى اهل سنت كه به طور گسترده در اين زمينه كتابهاى مبسوطى ارائه دادهاند . بيشتر كتابهايى كه در اين زمينه نگاشته شده ، با عنوان « مناهج تفسيرى » است ؛ واژهء مناهج ، جمع منهج ( Method ) به معناى « راه روشن » ، « روش » و « شيوه » است و مناهج تفسيرى يعنى راههايى كه يك مفسر با استفاده از افكار و منابع صحيح و معتبر به كشف مفاهيم آيات الهى مىپردازد . و از آن جا كه صحيحترين منابع فهم متون دينى عبارتند از : قرآن ، روايات و عقل سالم و فطرى ، روشهاى تفسيرى نيز شامل « تفسير قرآن به قرآن » ( Commentaryof Quranby Quran ) . « تفسير قرآن به روايات » ( Commentaryof Quranby Tradition ) . « تفسير عقلى » ( Commentaryof Quranby Rational Method ) . و نيز « تفسير اجتهادى » ( Commentaryof Quranby Comprehe Hensive Method ) است . اين روشها صحيحترين روشهاى تفسيرى است كه مبانى آنها مطرح خواهد شد . در ضمن « تفسير به رأى » و بطلان آن نيز مورد بحث و بررسى قرار خواهد گرفت .