حسين علوى مهر

57

روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

پيشينهء روش‌هاى تفسيرى منظور از پيشينه ، اين است كه دانشمندان از چه زمانى دربارهء اين دانش به طور مستقل به بحث و بررسى و ارزيابى پرداخته‌اند ، هر دانش و موضوعى نياز به بررسى تاريخى و سير تحول دارد ، دانشمندان در گذشته در بسيارى از علوم به بحث‌هاى كلى بسنده مىكردند و چندان به سراغ انشعابات آن نمىرفتند ، ولى با پيشرفت زمان و تخصصى شدن علوم هر بخشى از يك دانش خود ، تبديل به يك علم مستقل شده است ، مانند دانش پزشكى كه به مرور زمان بسيارى از اعضاى بدن ، به تنهايى مورد تحقيق قرار گرفته و دانش آن ، مانند چشم پزشكى ، حلق و بينى ، دندانپزشكى و . . . تخصصى شده است . روش‌هاى تفسيرى نيز چنين است ؛ دانشمندان علوم قرآنى در گذشته در ميان مباحث علوم قرآن يا مقدمه كتاب‌هاى تفسير به شكل بسيار جزيى آن را مورد بحث قرار داده‌اند . به عنوان نمونه مرحوم « طبرسى » در مقدمهء « مجمع البيان » تفسير مأثور و تفسير به رأى را مطرح كرده و اولى را صحيح و دومى را مردود مىداند ؛ و نيز مانند : « بدر الدين زركشى » نيز در جلد دوم كتاب « البرهان فى علوم القرآن » ، نوع چهل و يكم را ، به بحث تفسير ، تأويل و شيوهء تفسير قرآن اختصاص داده است و بهترين شيوه را ، تفسير قرآن به قرآن مىداند ؛ همچنين « جلال الدين ، عبد الرحمن سيوطى » در جلد دوم « الاتقان فى علوم القرآن » ، به اين موضوع پرداخته است . اين كتاب‌ها هر چند مرجع