تعارض دين و علم . توازن دين و علم . اخذ و اقتباس‌هاى الهيات از علم . تعارض دين و علم طرفداران اين ديدگاه مىگويند : هر يك از علم و دين مستقل است و هيچ وجه مشتركى ندارند ، نه در موضوع و محتوا ، و نه در شيوهء كسب معرفت . بلكه دو حوزهء جداگانه و قلمرو هر يك نيز جدا است . « 1 » در انديشه‌هاى الهى ، مطابق برخى مكتب‌ها ( سخت كيشى نوين نو - ارتدكسى ) يافته و دريافت‌هاى و حيانى ، بىهمتا و به طور كلى متمايز با يافته‌هاى انسانى است . متفكر و آموزشگر اين انديشه در قرن بيستم كارل بارت « 2 » ( 1886 - 1968 م ) پروتستان سوئيسى است . در انديشه‌هاى فلسفى نيز ، مطابق برخى مكتب‌ها ( فلسفهء تحليل زبانى ) ميان نقش و وظيفهء زبان دينى و زبان علمى ، تفاوت كامل وجود دارد كه هر كدام زبان ديگرى را نمىفهمند ، زبان دين ، زبان عامل و زبان علم ، زبان ناظر است ، در نتيجه دانشمندان و متكلمان هر يك بايد سر در كار خويش داشته باشند و در كارهاى يكديگر فضولى نكنند . در نهايت پوزيتويسم منطقى كه احياگر سنت اصالت تجربه بود ، اين ديدگاه را تقويت نمود . از ديگر مكتب‌هاى جدايى انگار دين و علم ، مكتب اگزيستانسياليسم [ اصالت وجود ] است كه پايه و اساس انديشه‌هاى خود را بر خود آگاهىهاى انسان و اصالت وجود انسان بنيان نهادند و جهان را به خود آگاهى انسانى ، و اعيان و امور فاقد آگاهى و يا به انسان داراى اراده و آگاهى و ساير موجودات ناآگاه و بىاراده تقسيم مىكنند . « 3 »

--> ( 1 ) نتيجه اين خواهد شد كه ، اين دو به خاطر ارتباط نداشتن با يكديگر ، اصلا تعارضى دربارهء آنها متصور نيست ، زيرا حتى يك موضوع مشترك كه اين دو بر سر آن نزاع داشته باشند ، وجود ندارد . ( 2 ) . KarlBarth ر . ك : ايان باربور ، علم و دين ، ترجمهء خرمشاهى / 144 . ( 3 ) همان .