خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پس از آن وارثان آن حضرت ؛ مانند صحابه « 1 » و . . . 5 . جلال الدين سيوطى ( م 911 ق . ) ، از مفسران معروف اهل سنت ، در كتاب معروف خود « الاتقان فى علوم القرآن » پس از دلايل از قرآن و احاديث ، شواهد زيادى از علماى اسلامى دربارهء وجود تمام علوم در قرآن بيان مىكند . او مىنويسد : « و من مىگويم كتاب عزيز خداوند بر هر چيزى مشتمل است ، اما انواع علوم ، هيچ باب و مسأله‌اى كه پايه و اصل باشد نيست مگر اين كه در قرآن بر آن دلالتى هست . » « 2 » همچنين در كتاب ديگرش « الاكليل فى استنباط التنزيل » دلايل زيادى مىآورد كه قرآن مشتمل بر همهء علوم است . « 3 » 6 . محمد بن احمد اسكندرانى ( م 1306 ق . ) ، در كتاب « كشف الاسرار النورية » فيما يتعلق بالاجرام السماوية و الارضية و الحيوانات و النباتات و الجواهر المعدنية ، تلاش فراوانى براى اشارات علمى در قرآن نموده است . « 4 » 7 . سيد عبد الرحمن كواكبى ( م 1320 ق . ) ، صاحب كتاب « طبايع الاستبداد و مصارع الاستبعاد » بر اين باور است كه قرآن مشتمل بر علوم مختلف است و تلاش فراوانى نموده است تا اعجاز قرآن را در ابعاد مختلف علمى به اثبات برساند . « 5 » 8 . سر سيد احمد خان هندى ( م 1898 م . ) ، در تفسير خود به نام « تفسير القرآن و هو الهدى و الفرقان » با نوعى علم زدگى از غرب ، كوشيده است تا موازين اسلامى را با يافته‌هاى علم جديد انطباق دهد و حتى كالجى را با اين انديشه ، در سال 1875 ميلادى تأسيس نمود . « 6 »

--> ( 1 ) الاتقان ، ج 2 / 396 ، نيز ر . ك : ذهبى ، التفسير و المفسرون ، ج 2 / 352 . ( 2 ) ترجمهء الاتقان ، ج 2 / 403 . ( 3 ) ر . ك : ذهبى ، التفسير و المفسرون ، ج 2 / 351 . سيوطى نيز در الاتقان براى مطالعه بيش‌تر به كتاب « الاكليل فى استنباط التنزيل » حواله مىدهد . ( 4 ) ذهبى ، التفسير و المفسرون ، ج 2 / 365 . ( 5 ) همان . ( 6 ) ر . ك : حلبى ، تاريخ نهضت‌هاى دينى اسلامى معاصر 143 . نيز ر . ك : بهاء الدين خرمشاهى ، تفاسير جديد .