اعجاز علمى قرآن كريم برداشته و روشن مىشود كه قرآن كريم به مسائل مختلف علمى پرداخته است . « 1 » نقد و بررسى دربارهء آيهء شريفهء ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ مهم‌ترين بحث ، اين است كه منظور از « كتاب » چيست ؟ در اين مورد سه نظريه مطرح شده است : 1 . منظور ، لوح محفوظ باشد ؛ « 2 » يعنى ما در لوح كه مشتمل بر همه چيز ، از گذشته و آينده ، نيازمندىهاى تمام موجودات ( انسان ، حيوان و نباتات ) ، مدت عمر و زندگى ، مقدار روزى آنها و . . . است ، چيزى فروگذار نكرده‌ايم . 2 . منظور از كتاب ، « اجل » « 3 » باشد . در اين صورت معناى آيه اين مىشود كه ما هيچ چيز را فروگذار نكرديم مگر اين كه اجل آن را وحى كرديم . گواه بر آن ادامهء آيه است كه مىفرمايد : سپس به سوى خدا محشور مىشوند ( ثم الى ربهم يحشرون ) . روشن است كه بنابراين دو ديدگاه ، نمىتوان به آيه استشهاد نمود كه در قرآن كريم ، تمام علوم وجود دارد ؛ چرا كه اصلا منظور از « كتاب » قرآن نيست . 3 . منظور ، « قرآن » باشد . تنها ممكن است بنابراين نظريه ، طرفداران تفسير علمى بگويند كه در قرآن كريم همه چيز هست . اما آنچه ميان مفسران معروف است و تفسيرى كه از آيه ارائه داده‌اند ، ربطى به علوم گوناگون ندارد ، زيرا مشهور بر اين باورند كه در قرآن كريم چيزى كه مربوط به دين ، شريعت ، هدايت و تربيت مردم باشد فروگذار نشده است . بنابراين ، منظور نيازمندىهاى شرعى و مطالب مورد نياز مردم در امور دينى است ، و اين همانند تفسيرى است كه در آيهء وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ بيان كرده‌اند كه مراد از « كل شىء » هر چيزى است كه مربوط به نيازمندىهاى هدايتى مردم ؛ مانند معارف مربوط به مبدأ ، معاد ، اخلاق ، شرايع ديگر ، اديان ، قصص ، مواعظ ، « 4 » و . . . باشد .

--> ( 1 ) با استفاده از دلائل مختلف قائلين به اعجاز علمى ؛ مانند عبد الرزاق نوفل و رافعى و . . . ( 2 ) الميزان ، ج 7 / 81 ، مجمع البيان ، ج 3 / 461 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 3 / 461 . ( 4 ) الميزان ، ج 12 / 324 .