علامه طباطبائى رحمه اللّه مىنويسد : حتى فلسفه نيز اگر چه در آغاز به عنوان نقل از يونان به عربى وارد محيط اسلام شد و زمانى تقريبا به شكل يونانى خود ، در دست مردم بود ، ولى پس از چندى محكوم طرز تفكر محيط گرديده ، هم از جهت ماده و هم از جهت صورت ، تغييراتى پيدا كرده و تحوّل يافت ، به گواهى اين كه فلسفه‌اى كه امروز در ميان مسلمانان داير است در معارف الهيه مسأله‌اى به چشم نمىخورد مگر اين كه متن آن و براهين و ادله‌اى كه براى اثبات آن به كار برده شده را مىتوان در قرآن و حديث پيدا نمود . « 1 » علم تاريخ نيز اگر چه گسترده است ، اما سرآغاز آن را مىتوان از قصص انبيا و امت‌ها و همچنين تاريخ صدر اسلام ، تاريخ پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و جنگ‌ها دانست . قرآن كريم هر يك از موضوعات تاريخى فوق را به صورت زيبايى ارائه نموده است ، اگر چه نقش حديث نيز در اين زمينه بسيار اساسى مىنمايد . در هر حال پس از ميان اين حوادث ، تاريخ گسترده شده و به صورت تاريخ اسلام و جهان درآمد و مورخانى ؛ مانند مسعودى ، طبرى و يعقوبى در اين زمينه كتاب‌هايى نوشتند . علامه طباطبائى رحمه اللّه دربارهء ساير علوم عقلى مىنويسد : به جرأت مىتوان گفت كه عامل اصلى اشتغال مسلمانان به علوم عقلى از طبيعيات و رياضيات و غير آنها به صورت نقل و ترجمه ، در آغاز كار و به نحو استقلال و ابتكار سرانجام همان انگيزهء فرهنگى بود كه قرآن مجيد در نفوس مسلمانان فراهم كرده بود . « 2 » تعريف علم مفهوم علم در لغت به معناى دانش ، و دانستن آمده است و اين معنا چندان ابهامى ندارد ، ولى دانشمندان در علوم مختلف تعريف‌هاى متفاوتى از آن دارند كه برخى از آنها عبارتند از : 1 . حاصل شدن صورت چيزى در عقل و ذهن انسان . « 3 »

--> ( 1 ) قرآن در اسلام / ص 161 . ( 2 ) همان / 163 . ( 3 ) اين تعريف علم حصولى است ، كه دانشمندان ، علم را بر دو قسم : حصولى و حضورى مىدانند و آنچه