تعريف روش اجتهادى يكى از روش‌هاى تفسيرى ، كه كامل‌ترين و جامع‌ترين آنها است ، روش اجتهادى مىباشد . واژهء « اجتهاد » از « جهد » يا « جهد » به معناى تلاش و كوشش است . اجتهاد به معناى به كاربردن تمام تلاش و كوشش براى رسيدن به مقصد است . « 1 » « اجتهاد » از نظر اصطلاحى بيش‌تر در فقه كاربرد دارد كه به معناى توانايى بر استنباط و استخراج احكام شرعى و فقهى از ادلهء اربعة ( كتاب ، سنت ، اجماع و عقل ) است . « 2 » معانى اصطلاحى ديگرى براى اجتهاد متصور است كه به قرار زير مىباشد : الف . به معناى نظر و رأى شخصى بدون مراجعه به منابع تفسيرى . ب . به معناى تدبر ، تفكر و به كار انداختن عقل و انديشه . ج . به معناى استنباط و فهم معارف و احكام قرآن با استفاده از منابع ؛ مانند آيات ديگر قرآن ، روايات ، قرائن عقلى ، لغت ، ادبيات و . . . ، با داشتن صلاحيت براى تفسير . « 3 » از اين سه معنا ، معناى اول و دوم نمىتواند ، مراد در تفسير اجتهادى باشد ؛ زيرا معناى نخست همان تفسير به رأى مذموم و مورد نهى است و اجتهاد به معناى تدبر و تفكر ، تنها مىتواند يكى از منابع مورد رجوع مفسّر در تفسير باشد ، نه اين كه تدبّر به تنهايى اجتهاد براى

--> ( 1 ) فيومى ، مصباح المنير ، مادهء جهد / 112 . ( 2 ) آية اللّه خويى ، التنقيح ، الاجتهاد و التقليد / 56 . ( 3 ) اين معنا نيز برگرفته از همان اصطلاح فقهى اجتهاد است .