پر بركت ، ما به سوى تو نازل كرديم تا مردم در آيات آن تدبّر و انديشه كنند و خردمندان متذكر شوند . » در اين آيهء شريفه هدف از نزول قرآن كريم ، تدبر و تفكر در آيات آن و متذكر شدن خردمندان و صاحبان عقل بيان شده است . منظور از تدبّر ، تفكر و دقت در آيات قرآن است كه انسان را به شناخت و معرفت آيات مىرساند ، چرا كه اكتفا به قرائت ظاهرى ، بهرهء چندانى در آن نيست . « 1 » ب . أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً ؛ « 2 » آيا در قرآن تدبر و انديشه نمىكنند ( كه همهء آن از جانب خداوند و بدون اختلاف است ) و اگر از جانب غير خدا بود اختلاف فراوانى در آن مىيافتيد . » اگر در ظواهر آيات قرآن اختلافى به نظر رسد ، تنها با تدبّر و انديشيدن در آن است كه روشن مىشود آيات قرآن هيچ اختلافى ندارد و همهء آن سخنان از گويندهء حكيمى است كه داراى شيوهء خاص و پر از اسرار و معارف است و تمام آن از جانب حكيمى است توانا . ج . كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ؛ « 3 » خداوند اين چنين آيات خود را بيان مىكند شايد درك و انديشه كنيد . » علامه طباطبايى رحمه اللّه در توضيح اين آيه مىفرمايد : « انّ المراد بالعقل فى كلامه تعالى هو الادراك الذى يتم للانسان مع سلامة فطرته و به يظهر معنى قوله سبحانه : كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ فبالبيان يتم العلم و العلم مقدمة للعقل و وسيلة اليه كما قال تعالى : وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ ؛ « 4 » منظور از عقل در كلام خداوند متعال ، همان ادراك كامل در صورت سالم بودن فطرت انسان است ( عقل سليم فطرى ) و به همين معنا است گفتار خداوند سبحان كه مىفرمايد : « خداوند اين چنين آياتش را براى شما بيان مىكند شايد ادراك خود را به كار بريد » ، پس با بيان كردن ، علم حاصل مىشود و علم مقدمه و ابزار

--> ( 1 ) زمخشرى ، كشاف ، ج 4 / 90 . ( 2 ) نساء / 82 . ( 3 ) بقره / 242 . ( 4 ) الميزان ، ج 2 / 250 .