حسين علوى مهر
151
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
« طبرستان » معروف بود ، متولد و در سال 310 ه در بغداد وفات نموده است . وى از دانشمندان به نام در علم قرائت ، حديث ، فقه ، تاريخ ، علوم قرآن و تفسير به شمار مىآيد . طبرى از جمله دانشمندان طراز اول اهل تسنن است كه در بسيارى از علوم زمان خود امام و پيشوا شمرده مىشد . او در آغاز پيرو مذهب فقهى شافعى بوده ، اما بعدها خود مكتب فقهى مستقلى تأسيس كرد ، كتب فقهى طبرى تا مدتى پيرو داشت ، ولى به تدريج از بين رفت ( ابن نديم در الفهرست ، عدهاى از فقها را نام مىبرد كه پيرو مذهب فقهى طبرى بودهاند ) . تفسير « جامع البيان » در اواخر قرن سوم نگاشته شده ، و از آن جا كه در آن زمان تفسير مدونى براى تمام قرآن نوشته نشده بود ، اين تفسير شهرت فراوانى يافت ، زيرا افزون بر تفسير تمام قرآن ، يكى از مسبوطترين تفاسيرى است كه در آن زمان نوشته شد . روش تفسير طبرى در واقع نقلى و متكى به روايات رسيده از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است . او از آراء صحابه و تابعين نيز استفاده فراوان كرده است . بلى ! غير از نقل اثر و روايات ، از منابع ديگر نيز استفاده كرده است كه عبارتند از : الف . بهره بردن از ادبيات عرب به ويژه نحو . ب . استفاده از لغت . ج . استشهاد به اشعار عرب . د . انتخاب قرائت خاص ، زيرا ايشان صاحب نظر در قرائات بوده است . ه . نقد و بررسى آراء فقها . نكات 1 . طبرى فردى متعصب است كه روايات فضائل اهل بيت عليهم السّلام را تا آن جا كه مىتواند نقل نكرده است . از جملهء اين موارد مىتوان به آيهء ولايت ( اليوم اكملت لكم . . . ) ( مائده / 3 ) و سورهء « هل اتى » كه بخشى از آن دربارهء خانوادهء حضرت على عليهم السّلام است اشارت نمود . او با وجود روايات فراوان در فضائل على عليه السّلام و ولايت آن حضرت و نيز طعام دادن آن خانواده به