حسين علوى مهر

152

روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

مسكين و يتيم و اسير كه در منابع روايى اهل سنت آمده است ، هيچ اشارتى به فضائل اين بزرگواران ندارد . 2 . تفسير طبرى ، نخستين تفسير مدون و كاملى است كه در آن عصر شهرت يافت و تأثير به سزائى در تفاسير ديگر داشته است . 3 . اين نخستين تفسيرى است كه در قرن چهارم ، در زمان منصور بن نوح سامانى به وسيلهء وزير عرب نژادش - معروف به وزير بلعمى - به فارسى ترجمه شده است . « 1 » 4 . طبرى از نظر كلامى اشعرى است و در فقه - چنان كه قبلا گفته شد - داراى مكتب مستقلى بوده است ، او احمد بن حنبل را ، فقيه نمىداند و تنها او را از محدثان برشمرده و به عنوان يك پيشواى فقهى نمىپذيرد . از اين رو حنبلىها با وى مخالف بودند . 5 . ابن جرير طبرى مقدمه‌اى نسبتا طولانى بر تفسير خود دارد كه برخى مباحث علوم قرآنى را در آن به طور مفصل بيان كرده است . 6 . رواياتى كه طبرى نقل كرده است اگر چه داراى سند است ، اما راويان مجهول ، ضعيف و نيز روايات جعلى و اسرائيليات در ميان آنها فراوان به چشم مىخورد ، تا جايى كه صاحب « المنار » براى او از خداوند در اين رابطه ، طلب عفو و بخشش كرده است . ( عفا اللّه عن ابن جرير اذ جعل هذه الرواية مما ينشر . . . ) « 2 » 2 . معالم التنزيل فى التفسير و التأويل اين كتاب ، تأليف ابو محمد ، حسين بن مسعود بغوى ( متولد 438 ، و متوفاى 516 ه . ق ) است ، تفسير او معروف به ( تفسير بغوى ) است . اين مفسر ، پيرو مذهب شافعى است ، و اساس تفسير خود را بر نقل آثار از صحابه و تابعين گذاشته است ، و افرادى را مانند ابن عباس ، مجاهد ، عكرمه ، عطا بن رياح ، حسن بصرى ، قتاده ، ابو العاليه ، مقاتل ، سدّى و . . . به عنوان منابع تفسير خود نام مىبرد . او مقدمه‌اى دارد كه در آن اسناد روايات خود را نقل كرده است .

--> ( 1 ) استاد مطهرى ، خدمات متقابل اسلام و ايران ، / 462 . ( 2 ) معرفت ، التفسير و المفسرون ، ج 2 / 313 . به نقل از : المنار ، ج 3 / 299 .