الف . آيه به آيه براى تفسير يك آيه ، از آيه يا آياتى ديگر استفاده كرده‌اند . مثال اول : در تفسير آيهء الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْرِفُونَهُ كه مىفرمايد : يهود و نصارى ويژگىهاى پيامبر را مىدانستند . روايتى اين چنين از امام صادق عليه السّلام وارد شده است : الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْرِفُونَهُ « 1 » يعنى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم « كما يعرفون ابناءهم لانّ اللّه عزّ و جل قد انزل عليهم فى التوراة و الانجيل و الزبور ، صفة محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و صفة اصحابه و مبعثه و مهاجره و هو قوله تعالى : مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ . « 2 » فهذه صفة رسول اللّه فى التوراة و الانجيل و صفة اصحابه فلمّا بعثه اللّه عز و جلّ عرفه اهل الكتاب كما قال جل جلاله فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ . « 3 » يعنى : اهل كتاب ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را مانند فرزندان خود مىشناختند ، در تورات و انجيل و زبور ، صفات پيامبر و اصحابش آمده است و همچنين بعثت و مهاجرت آن حضرت نيز بيان شده است . » سپس امام عليه السّلام به آيهء 29 سورهء فتح ( محمّد رسول اللّه ) اشاره مىكند و مىفرمايد : ويژگىهاى محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ياران مؤمن او است كه در كتب پيشين آمده است . سپس آن حضرت عليه السّلام براى اين كه مفهوم آيه بيش‌تر روشن شود و اهل كتاب را بهتر معرفى كند ، به آيهء 89 از سورهء بقره استدلال مىكند كه مىفرمايد : اهل كتاب با شناختى كه از صفات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و اصحابش داشتند ، وقتى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم براى هدايت آنها آمد ، او را انكار كردند و به او كفر ورزيدند « فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ » . مثال دوم : در روايتى ، حضرت على عليه السّلام « ظالمين » را به « مشركان » معنا كرده است . در اين

--> ( 1 ) انعام / 20 ؛ بقره / 146 . ( 2 ) فتح / 29 . ( 3 ) بقره / 89 ؛ نور الثقلين ، ج 1 / 708 ، حديث 37 .