حسين علوى مهر

110

روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

4 . تقييد مطلق سنت صحيح مىتواند هم مطلقات قرآن را تقييد و هم عمومات قرآن را تخصيص بزند و نزد تمام دانشمندان عامه و خاصه اين امر پذيرفته شده است . از جمله مواردى كه كلام رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىتواند مطلق قرآن را مقيد كند ، تحريم خريد و فروش اسلحه به دشمنان حربى است ، اگر چه خداوند متعال در قرآن كريم ، بيع را حلال كرده است « احل اللّه البيع » و لكن پيامبر اسلام اين حليت فراگير را تقييد زده‌اند . چنان كه در وصيت آن حضرت به على صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىخوانيم يا علىّ كفر بالله العظيم من هذه الامّة عشرة . . . الى ان قال : و بايع السلاح من اهل الحرب ؛ « 1 » اى على ده گروه از اين امت به خداوند بزرگ كافر شده است . . . تا اين كه فرمود : « فروشندهء اسلحه به كافر حربى ، يكى از آنها است . » از ديگر مواردى كه حكم آن به صورت مطلق در قرآن كريم آمده ، اجراى وصيت است ، خداوند متعال مىفرمايد : مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصى بِها أَوْ دَيْنٍ « 2 » كه وصيت در اين آيه مطلق است در نتيجه اگر مردى وصيت كرد به تمام اموالش ، جايز و صحيح است . و حال آن كه در فقه اين حكم تقييد خورده است . عن ابى عبد اللّه عليه السّلام قال : كان البراء بن معرور الانصارى بالمدينة و كان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بمكة و انّه حضره الموت و كان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و اصحابه و المسلمون يصلّون الى بيت المقدس ، و اوصى البراء اذا دفن ان يجعل وجهه تلقاء النبى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم الى القبلة و اوصى بثلث ماله فجرت به السنّه » « 3 » امام صادق عليه السّلام فرمود : براء بن معرور صحابى رسول خدا در مدينه بود كه زمان مرگش فرا رسيد در حالى كه رسول خدا هنوز در مكه بود و به سمت بيت المقدس نماز مىخواند . او دو سفارش كرد : 1 . دفن الى القبلة يعنى او را به سوى كعبه دفن كنند ، زيرا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در مكه بود و دوست داشت او را به سويى كه آن حضرت بوده است دفن كنند . 2 . اوصى بثلث ماله براء به تمام اموالش وصيت نكرد ، بلكه به تصرف در ثلث اموالش وصيت كرد .

--> ( 1 ) وسائل الشيعة ، ج 12 / 71 . ( 2 ) نساء / 12 . ( 3 ) كلينى ، فروع كافى ، ج 7 / 10 .