صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )
92
مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )
در كتاب الهى هر نوع تقلب در معاملات و روابط مالى با همين تعبيرات قاطعانه تحريم شده و آنچه هم در كتاب نيامده ، در سنت به اين شكل تحريم گرديده است . آرى در اسلام ، قانونگذارى چند مرحلهاى و نزول تدريجى تعاليم و تكاليف قرآنى ، اهميت و نقش خاصى داشته ، ولى هرگز نبايد ميان چند مرحلهاى بودن يك تقنين اسلامى و به تأخير افتادن بيان يك قانون تا فرصت مناسب يعنى موقع ظهور نياز ، اشتباه كرد . خداوند اعلام بسيارى از احكام حلال و حرام و اوامر و نواهى خود را تا بوجود آمدن فرصت مناسب و تحقق نياز به تأخير انداخت ، ولى اين به معناى تقنين تدريجى در اين موارد نبود . و به همين جهت وقتى بيان آن را اراده فرمود ، يكباره دستورش را اعلام و عمل كامل به آن را واجب فرمود و اجازهء هيچگونه تدريج را نداد . و با اين كار به مومنان ياد داد كه بايد دستورات دينى را ، بسرعت و آمادگى كامل بپذيرند . مثلا در اوائل كار ، مسلمانان به اقامهء نماز ، پرداخت صدقه و روزه گرفتن مكلف شدند . ولى نماز در اين دوره به معناى مطلق دعا و ذكر نيايش خدا بود كه مىبايست در صبحگاه و در شامگاه انجام گيرد . تعداد نمازهاى شبانه روز ، ركعات نماز و اشكال خاص آن ، يكسال قبل از هجرت به مدينه معين گرديد . همچنين در آغاز كار ، مسلمانان به تكليف صدقه و روزه ، به همان شكل عمل ميكردند كه در جامعهء آن روز آنها شناخته شده بود و نصابها و مقدار پرداخت زكات و همچنين شرايط و خصوصيات روزه يكسال پس از هجرت مقرر گرديد . همه اينها به علت انعطاف پذيرى خاص و آسان گيرى و وسعت بينش اسلام بود كه خداوند در بارهء آن چنين فرموده است : وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ آنچه موجب به مشقت افتادن شما باشد خداوند در دين قرار نداده است . و :