صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )

93

مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )

يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ خداوند راحتى شما را ميخواهد نه زحمت شما را . بنابر اين هميشه ارادهء الهى اين بوده است كه با بندگانش با عطوفت و نرمى رفتار كند نه با ايجاد سختى و زحمت براى آنها . و بر اين اساس حتى آنان را از اينكه دائما از پيامبر سؤالات جديد بكنند بر حذر ميدارد تا از اين راه تكاليف جديد غير مطبوعى متوجه آنها نگردد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَ إِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْها وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ قَدْ سَأَلَها قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ أَصْبَحُوا بِها كافِرِينَ ( المائده 104 ) اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد از مسائلى سئوال نكنيد كه اگر براى شما آشكار گردد شما را ناراحت مىكند و اگر به هنگام نزول قرآن از آنها سئوال كنيد براى شما آشكار مىشود . خداوند آنها را بخشيده ( و از آن صرف نظر كرده ) است و خداوند آمرزنده و حليم است . جمعى از پيشينيان از آنها سؤال كردند و سپس به مخالفت با آن برخاستند ( ممكن است شما هم چنان سرنوشتى پيدا كنيد ) 26 . ريشهء همهء اين مسائل اين بود كه خداوند بزرگ بيان اين احكام را تا فرصت مناسب و وقت ظهور نياز به تأخير مىانداخت . دربارهء همهء عادات و اعمال زشت و خطرناك كه ريشه‌هاى عميق در روان افراد و جامعه نداشتند و پليديهائى سطحى بودند كه مىشد يك باره اجتناب از آنها را واجب نمود ، به همين ترتيب عمل مىشد . يعنى اگر چه احكام آنها به فرصت لازم موكول مىشد ولى وقتى بيان مىگرديد ديگر درنگ و تدريج روا نبود و مىبايست به طور كامل اجرا گردد . تحريم زنا ، قتل ، سرقت ، خوردن اموال مردم به ناحق و نابجا ، از اين قبيل بود و هيچ كس هم در اين احكام قائل به قانونگذارى تدريجى و مرحله‌اى نشده است . اما در مسائلى مانند شرابخوارى و قمار بازى كه از عادت‌هاى آگاهانه