صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )
46
مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )
از طريق قرار دادن نر در ماده تلقيح مىكنند . پيامبر فرمود : « گمان نمىكنم اين كار نتيجهاى داشته باشد » وقتى آن عده اين سخن رسول خدا را شنيدند كار تلقيح را رها كردند . پيامبر وقتى آگاه شد فرمود : « اگر بر حسب تجربه ازين كار سود بردهاند و تلقيح به نتيجه رسيده است آن را ادامه دهند . من فقط گمانى به نظرم رسيد و آن را گفتم و شما آن را ملاك جدى عمل خودتان قرار ندهيد . البته هر وقت از جانب خداوند سخنى گفتم به آن حتما عمل كنيد زيرا من هيچگاه از جانب خدا سخنى را به دروغ نخواهم گفت » . قابل توجه است كه « النووى » اين حديث را در صحيح مسلم در بابى قرار داده كه عنوانش اين است : « واجب است اطاعت از آنچه آن حضرت به عنوان شرع فرموده نه اطاعت از آنچه دربارهء تدبيرات دنيوى و طبق نظر شخصى بيان كرده است . 24 در روايت ديگرى در پايان همين حديث به طور اضافه اين جمله وارد شده : « انتم اعلم بامر دنياكم » 25 يعنى شما خودتان به ادارهء امور دنياتان آگاهتر هستيد . بنابر اين پيامبر ، تجربه انسانى دنيوى و مبتنى بر حدس و احتمال خود را از تجربه دينى و قطعىاش كه ناشى از نبوت بود تفكيك مىكرد . اولى را واجب الاطاعه نمىدانست ولى دربارهء دومى دستور اطاعت مىداد و مىگفت آنچه را كه وى از جانب خدا اعلام كند قطعا از جانب خدا است و هرگز او بر خدا دروغ نمىبندد . پيامبر اين تفكيك اصولى را در بسيارى از اقوال و اعمالش روشن ساخته است . مثلا در حديث ديگرى نيز فرموده : « من بشرى مثل شما هستم ، گمان من نيز ممكن است خطا يا درست باشد ولى هر وقت دربارهء مطلبى به شما بگويم : خداوند چنين مىگويد ، قطعا از طرف خدا