صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )
151
مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )
پاورقيهاى فصل دوم - بخش دوم ( 1 ) وفيات الاعيان 1 / 125 ( طبع سال 1310 قاهره ) . براى كسب اطلاع بيشتر درباره اين « ابو احمد عسگرى » مراجعه كنيد به « بغية الوعاء سيوطى » ص 221 . « بروكلمان » در « تاريخ آداب العرب » 1 / 27 ميان ابو احمد عسكرى و « ابو هلال عسگرى » اشتباه كرده ، سپس بدان متوجه شده و در ملحق كتاب آن را تصحيح كرده است . ( 2 ) « المحكم دانى » 18 - 19 . ( 3 ) در المحكم ص 23 از ابو بكر بن مجاهد چنين نقل شده : « شكل گذارى و اعراب گذارى هر دو يك چيز است ولى ذهن خواننده همين معنى را از شكل گذارى زودتر مىفهمد . ( 4 ) كتاب المصاحف ابن ابى داود 117 و نيز مراجعه كنيد به . 255 ، QoranTxTS dES GESchichTE ( 5 ) المصاحف ابن ابى داود 117 . در همين صفحه اين موارد يازدهگانه ذكر شده است . ( 6 ) المصاحف ابن ابى داود ص 32 . ( 7 ) ابو عمر والدانى اين موضوع را كه خود صحابه اعراب گذارى و تقسيم بندى به « خمس » و « عشر » را آغاز كرده باشند بعيد شمرده است ( المحكم 2 ) . ( 8 ) سيوطى در الاتقان 2 / 290 نظر ميدهد كه اينان چهار نفر بودهاند و اسم « حسن بصرى » را اضافه مىكند ، با اينكه در مورد اعرابگذارى مصحف همكارى مثبتى از حسن بصرى نقل نشده است ، چيزى كه هست وى بر خلاف بعضى ، اعراب گذارى را مكروه نميداشته و همچنين مانند علماء صدر اول بر آن اصرار نميورزيده است بطوريكه ابن ابى داود از حسن بصرى و ابن سيرين نقل كرده كه گفتهاند : اعراب گذارى مصاحف مانعى ندارد الاتقان 2 / 290 . شايد همين تساهل و تجويز حسن بصرى بوده كه باعث شده سيوطى او را در زمرهء آغازگران اعراب گذارى قرآن بشمرد . يحيى بن يعمر در حدود سال 45 در بصره متولد شده و قسمتى از عمر خود را در عراق گذرانده ، سپس به خراسان مهاجرت كرده است . از طرفداران و علاقمندان على عليه السلام و شيعه بوده ( مراجعه كنيد به وفيات الاعيان 2 / 227 طبع سال 1310 ) و شايد علت تبعيد وى به خراسان از سوى حجاج همين طرفدارى بوده است . گفته