صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )

152

مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )

مىشود كه وى در سن جوانى از ابن عباس و ابن عمر روايت نقل كرده و قتاده ( وفات در سال 118 ) نيز از وى نقل نموده است . ابن يعمر در شهر مرو قاضى شد و در سال 129 درگذشت ( مراجعه كنيد به وفيات الاعيان 2 / 226 طبع سال 1310 ، غاية النهاية فى طبقات القراء ص 381 ، ( بقية الوعاة ص 417 ) . و در سير النبلاء 4 / 251 آمده كه وفات وى قبل از سال نود بوده است . نصر بن عاصم الليثى يكى از قراء بصره بوده ، و پيش ابو الاسود دولى و يحيى بن يعمر تلمذ كرده و ابو عمرو بن العلاء نيز از وى تلمذ كرده است . در سال 89 هجرى در گذشته ( مراجعه كنيد به بغية الوعاة 403 . طبقات القراء 336 ) ( 9 ) البرهان 1 / 378 . ( 10 ) و بدينجهت زركشى در ( البرهان 1 / 250 ) از « مبرد » اين قول را نقل مىكند كه : اولين كسى كه مصحف را اعراب گذارى كرد ابو الاسود دولى بود و همين مطلب در المحكم ص 6 نيز نقل شده است . ( 11 ) سوره التوبة 3 . ( 12 ) در البرهان 1 / 250 - 251 آمده : « ابو الفرج ذكر كرده كه : زياد بن ابى سفيان به ابو الاسود دستور داد كه مصاحف را اعراب گذارى نمايد . ( 13 ) الزرقانى ، مناهل العرفان 1 / 401 . و نيز مراجعه كنيد به الايضاح ابن انبارى 16 / 1 - 17 / 1 . ( 14 ) الاتقان 2 / 290 . ( 15 ) مراجعه كنيد به 261 ، QoranTExTS dES GESchichTE ( 103 ، noTe ، 80 . P ، . InTr ، Ef . Blach ) . ( 16 ) المصاحف ص 941 و هارون بن موسى نيز در ( المحكم 5 ) همين مطلب را گفته و همينطور بنا بر نقل غاية النهاية 2 / 381 ، بخارى نيز همين را گفته است . ( 17 ) وفيات الاعيان طبع سال 1310 ج 2 ص 227 ( و مراجعه كنيد به البرهان 1 / 250 ) . ( 18 ) تطبيق كنيد با آنچه متشرق بلاشر ميگويد در ( 80 ، InTr . Cor ، BlachErE ) ( 19 ) اين روايت از كتاب « التصحيف » ابى احمد العسكرى در وفيات الاعيان ج 1 ص 125 طبع سال 1310 نقل شده است . ( 20 ) ظاهرا « جاخط » نيز اين عقيده را دارد ، در البرهان 1 / 251 چنين آمده : « جاخط در كتاب « الامصار » ذكر كرده كه نصر بن عاصم اولين كسى بوده كه مصاحف را اعراب گذارى نموده است » تطبيق كنيد با المحكم 6 . ( 21 ) وى « خليل بن احمد فراهيدى ارذى » است كنيه‌اش « ابو عبد الرحمن » و امام لغت عرب در زمان خود و مستنبط عروض بوده است . در سال 175 هجرى در گذشته است . ( 22 ) المحكم 9 . ( 23 ) كتاب « النقط ابو عمر والدانى ص 133 ( و مراجعه كنيد به الاتقان 2 / 290 )