داشت كه از همه مشهورتر دو صحيفه بوده كه به ابن كعب و عبد اللّه بن مسعود نسبت داده شده است 57 . شايد مصاحف ديگرى نيز وجود داشته كه شناخته و مشهور نشده‌اند ، همانطور كه ابن النديم در « الفهرست » و ابن ابى داود در « المصاحف » و همچنين ابن اشته در « المصاحف » چنين ادعائى كرده‌اند . البته ما در تعداد اين مصحف‌ها مبالغه نمىكنيم زيرا هيچ مدرك و دليل صحيحى كه وجود اين مصاحف را تأكيد كند در دست نداريم 58 . بايد يادآور شويم كه امروز هيچ نسخه‌اى بنام اين مصاحف در دست ما نيست . آنچه هست رواياتى است كه در آن از ترتيب سوره‌ها و چگونگى قرائت در اين مصاحف سخن رفته است . بسيارى از مسائل مربوط به اين مصاحف احتياج به جستجو و تحقيق دارد 59 . ولى در هر حال دستور عثمان مبنى بر سوزاندن 60 . اينها بدون شك رأى حكيمانه‌اى بوده است . زيرا اگر آنها باقى مىماندند موجب جدائى و نزاع بيشتر ميشدند خصوصا در وقتى كه فاصله زمانى بين مردم و عهد پيامبر زياد شده بود . اين عمل عثمان با قبول و تمجيد در دلهاى مردم جاى گرفت مگر عبد اللّه بن مسعود كه چنان كه قبلا ديديم خود مصحفى داشت و در اول كار با عمل عثمان مخالفت كرد و به سوزانده شدن مصحفش نيز راضى نشد 61 . ولى سپس خداوند او را ملهم نمود كه نظر عثمان را بپذيرد 62 . نظر عثمان در حقيقت نظر همهء امت بود زيرا امت مىخواست وحدت كلمه خود را حفظ كند و هر نوع بهانه و وسيله نزاع و اختلاف را از ميان بردارد . كميته چهار نفره مذكور در سال بيست و پنج هجرى دستور عثمان را به معرض اجراء گذاشت 63 . و با اينكه همهء اين چهار نفر ، خود تمامى قرآن را در حفظ داشتند ، عثمان ، چنان كه قبلا گفتيم آنها را مقيد به رونويسى از نسخهء حفصه نمود و اجازه نداد كه تنها با استفاده از حافظه‌هاى خود مصحف را