صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )
120
مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )
تقريبا يك سال به طول انجاميده است . و وقتى در اين مطلب دقت مىكنيم كه جمع آورى قرآن از رقعهها ، چوبهاى خرما ، قطعههاى سنگ و تكههاى پوست و چرم ، در اين مدت كوتاه چقدر كار مشكلى بوده ، بىاختيار در برابر ارادهء عظيمى كه اصحاب براى اين عمل به كار بردند خاضع مىشويم و همانطور كه على بن ابى طالب فرمود بايد بگوئيم : « خداوند رحمت كند ابو بكر را ، او اولين كسى است كه قرآن را در ميان دو لوح قرار داد 47 » . همانطور كه نام عمر نيز به عنوان پيشنهادكنندهء اين فكر و نام زيد بن ثابت به عنوان عامل اجرائى اين فكر در تاريخ ضبط شده است . قسمت آخر روايتى كه بخارى از زيد نقل نموده معلوم مىدارد كه قرآن مدون تا وفات ابو بكر نزد او بود و سپس نزد عمر بوده تا اينكه وى نيز در گذشت و پس از آن ، قرآن مدون به نزد حفصه دختر عمر منتقل گرديد نه نزد عثمان خليفهء جديد . دائرة المعارف اسلامى پيرامون اين موضوع طرح شبهه كرده و مىپرسد : آيا عثمان سزاوارتر از ديگران براى اين نبود كه قرآن مدون را نزد او بگذارند 48 ؟ ما در پاسخ مىگوئيم : حفصه براى اين كار سزاوارتر بود . زيرا عمر وصيت كرده بود قرآن مدون را نزد حفصه بگذارند . او همسر پيامبر بود و علاوه بر اين همهء قرآن را نيز در حفظ داشت و مىتوانست آن را بخواند و بنويسد . و در حالى كه عمر ، پس از خود امر خلافت را به شورى واگذار كرده بود و خلافت عثمان براى كسى معلوم نبود چگونه ممكن بود صحيفههاى قرآنى را نزد او بگذارند ؟ و اما نام گذارى قرآن به « مصحف » ظاهرا در زمان ابو بكر واقع شده است . « ابن اشته » 49 در كتاب « المصاحف » از طريق موسى بن عقبه از ابن شهاب نقل كرده كه وى گفت : « وقتى قرآن را تدوين كردند و آن را بر ورق نوشتند ابو بكر گفت : براى اين اسمى در نظر بگيريد . پارهاى گفتند نامش « السفر » باشد . ابو بكر گفت اين نامى است كه يهود به كار مىبرند و به اين جهت اين نام را