صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )
121
مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )
نپسنديدند . پارهاى ديگر گفتند نامش « المصحف » باشد كه حبشىها مانند اين را « المصحف » مىنامند . اين را پسنديدند و نام مجموعهء قرآنى را « المصحف » گذاشتند » 50 . تدوين نهائى قرآن در عهد عثمان : بخارى در صحيح از « ابن شهاب » نقل كرده كه « انس بن مالك » گفت : حذيفة بن يمان در ايامى كه مسلمانان براى فتح ارمنستان و آذربايجان با اهل شام و آذربايجان در جنگ بودند ، پيش عثمان آمد و در آنجا ديد كه مسلمانان قرآن را به اشكال گوناگون مىخوانند . حذيفة از اين وضع پريشان خاطر شد و به عثمان گفت : اى امير المؤمنين ! پيش از آنكه اين امت چون يهود و نصارى در كتاب خود اختلاف پيدا كنند آنها را درياب . عثمان با شنيدن اين اخطار نزد حفصه فرستاد كه صحيفههاى قرآنى را پيش من بفرست تا آنها را در مصحفها رونويسى كنم و اصل را به تو برگردانم . حفصه ، صحف را نزد عثمان فرستاد و وى زيد بن ثابت ، عبد اللّه بن زبير و سعد بن العاص و عبد الرحمن بن الحارث بن هشام را مأمور كرد تا آن صحيفهها را در مصحفها رونويسى كردند . او به سه نفر از اين جمع كه از قريش بودند گفته بود : هر گاه شما و زيد بن ثابت بر سر چيزى از قرآن اختلاف پيدا كرديد ، آن را به زبان قريش بنويسيد چون قرآن به زبان قريش نازل شده است ، آنان كار رونويسى قرآن در مصحفها را به پايان رسانيدند و عثمان صحيفهها را به حفصه رد كرد و به هر سوى يكى از اين مصحفها را فرستاد و دستور داد تمام صحيفهها يا مصحفهاى ديگر را كه وجود داشت بسوزانند » 51 . از اين نص صحيح ، پنج موضوع مهم را آگاه مىشويم : اول اينكه علت اساسى اين اقدام عثمان عبارت بوده از اختلاف مسلمانان