و بيدارى آن را ميخوانى 17 » از اين حديث استفاده مىشود كه قرآن كريم اين ويژگى را دارد كه حافظ آن مىتواند بدون نياز به هيچ نوشته و متنى ، آن را در حافظهء خود نگاه دارد و در همهء حالات آن را تلاوت كند . اما جمع آورى قرآن به معناى نوشتن و تدوين آن . اين عمل در صدر اسلام در سه دوره و به سه شكل انجام يافته است . نخست در عهد خود پيامبر ، سپس در زمان خلافت ابو بكر ، و سومين بار در زمان خلافت عثمان بن - عفان . نگارش قرآن در زمان پيامبر : پيامبر چند نفر از اصحاب را براى نوشتن وحى برگزيده بود كه عبارت بودند از خلفاى چهارگانه ، معاويه ، زيد بن ثابت ، ابى بن كعب ، خالد بن وليد و ثابت بن قيس ، اين عده به دستور پيامبر هر چه را از قرآن نازل مىشد مىنوشتند و در حقيقت اين متون نوشته شده پشتوانه‌اى بود بر آنچه مسلمانان در حافظه‌هاى خود جمع‌آورى مىكردند 18 . حاكم در كتاب « المستدرك » از زيد بن ثابت نقل كرده كه وى گفت : « ما در خدمت رسول اكرم قرآن را از « رقعه‌ها » تأليف ميكرديم 19 » . رقعه مىتوانست از پوست و از هر نوع ورق يا كاغذ باشد . و تعبير « رقعه‌ها » در اين روايت بر ما روشن مىكند كه در زمان پيامبر اكرم چه نوع وسايل نوشتن وجود داشته است . آنها قرآن را بر « لخاف » ( جمع « لخفة » به معناى سنگ نازل يا صفحه‌هاى سنگى ) و بر « عحسب » ( جمع « عسيب » به معناى شاخهء درخت خرما ) و بر « اكتاف » ( جمع « كتف » به معناى استخوانهاى پهن شتر يا گوسفند ) و بر « اقتاب » ( جمع « قتب » به معناى تكه چوبى كه بر پشت شتر مىگذاشتند و بر آن سوار مىشدند ) و بر تكه‌هاى پوست مىنوشتند 20