محمد الريشهري
66
گزيده شهادت نامه امام حسين ( ع ) ( فارسى )
دو . روش بحث در استخراج اهداف و تحليل آنها براى بررسى ديدگاهها و نيز انتخاب رأى برگزيده ، علاوه بر پيشفرضها - كه اصول موضوع و مسلّم اين بحث هستند - ، بايد به قواعد و روش استخراج هدفها در پديدههاى اجتماعى - بويژه آن جا كه صورت تاريخى به خود گرفتهاند و در دايره رفتارى انسانهاى بزرگ و قُدسى جاى دارند - نيز پرداخته شود . اين اصول و قواعد ، ما را بر آن مىدارند تا در بررسى ، به همه ابعاد و زوايا توجّه كنيم و از نگريستن تكْبُعدى بيرون بياييم . اينك به چند مورد از اين اصول و قواعد ، اشاره مىكنيم : 1 . اهداف حركت امام حسين عليه السلام را از دو طريق ، مىتوان استخراج كرد : يكى شيوه كلامى و استفاده از اهداف كلّى امامت ؛ و ديگرى ، مراجعه به سخنان و نامههاى امام حسين عليه السلام و درست ، آن است كه از هر دوى اينها ، استفاده گردد . توجّه به يكى از اين دو ، سبب لغزش و انحراف در تحليل مىگردد . 2 . يكى از امورى كه سبب اختلاف نظر در مسئله اهداف امام عليه السلام شده است ، توجّه نكردن به تفاوت « مقصد » و « مقصود » است . براى نمونه ، آن كه به شهرى مسافرت مىكند تا تجارتى را انجام دهد يا مكان مقدّسى را زيارت كند ، آن شهر ، مقصد اوست ؛ ولى مقصود او نيست . مقصود او ، تجارت يا زيارت است . در حادثه عاشورا نيز ، گر چه اين حادثه به شهادت ختم شد ، ولى شهادتْ مقصد است ، نه مقصود . بنا بر اين ، اگر گفته شود كه امام حسين عليه السلام براى شهادتْ قيام نكرد ، بلكه براى تشكيل حكومت و احياى سنّت پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و اصلاح امور امّتْ قيام كرد ، سخنى بىجا نيست ؛ چرا كه شهادت ، مقصد است و مقصود ، احياى سنّت و اصلاح امور است . 3 . همچنين بايد ميان اهداف يك حقيقت ، و نتايج و آثار مترتّب بر آن ، فرق گذاشت . امام حسين عليه السلام ، براى رسيدن به اهدافى به شهادت رسيد و اگر پس از آن ، انسانها با عزادارى و گريه بر او ، به كمالات معنوى برسند و از اجر اخروى برخوردار گردند ، نبايد عزادارى و گريه و نتايج مترتّب بر آن را از اهداف قيام امام حسين عليه السلام برشمرد . بنا بر اين ، آنان كه هدف قيام امام عليه السلام را شفاعت امّت و يا دستيابى به اجر اخروى و آمرزش گناهان دانستهاند ، گرفتار اين مغالطه شدهاند .