سه . ديدگاه‌ها در باره اهداف قيام امام حسين عليه السلام در دوران معاصر ، اين مسئله كه انگيزه قيام حسينى چه بوده به صورت جدّى مورد گفتگو و بحث ، قرار گرفته و نوشته‌هاى فراوانى در اين زمينه ، به نگارش در آمده و ديدگاه‌ها و اقوال مختلفى در خصوص تبيين اهداف قيام امام حسين عليه السلام ارائه شده كه در حقيقتْ به چهار نظريه ، بر مىگردد : 1 . نظريه شهادت‌طلبى ؛ 2 . نظريه تشكيل حكومت ؛ 3 . نظريه حفظ جان ؛ 4 . نظريه جمع بين دو نظريه اوّل و دوم ، يعنى شهادت‌طلبى و تشكيل حكومت . مفاد سه ديدگاه اوّل ، روشن است ؛ امّا ديدگاه چهارم ، با توجّه به مبانى كلامى شيعه در اعتقاد به آگاهى امام عليه السلام از شهادت خويش ، از يك سو ، و سخنان امام عليه السلام و شواهد تاريخى در كوشش براى براندازى حكومت يزيد و تشكيل حكومت اسلامى ، از سوى ديگر ، شكل گرفته است و صاحبان اين ديدگاه ، خواسته‌اند تا ميان اين دو حقيقت ، جمع كنند . اين جمع‌ها در چهار شكل ، خود را نشان داده است : 1 . مرحله‌اى كردن قصد : ابتدا ، قصد تشكيل حكومت و در ادامه ، قصد شهادت ( رأى استاد مطهّرى ) ؛ 2 . قصد مستقيم و غير مستقيم ( رأى علّامه عسكرى ) ؛ 3 . تشكيل حكومت با علمِ به شهادت ( رأى آية اللَّه استادى ) ؛ 4 . جنبه ظاهرى و باطنى ( رأى آية اللَّه فاضل و اشراقى ) . اينك نگاهى اجمالى به اين نظريه‌ها مىافكنيم : 1 . نظريه شهادت‌طلبى از نظريه شهادت ، « 1 » تا به حال ، چند تفسير شده است كه گر چه برخى از آنها ممكن

--> ( 1 ) گفتنى است علّامه سيّد عبد الحسين شرف‌الدين عاملى ، در كتاب المجالس الفاخرة ( ص 94 ) ، براى نظريّه شهادت‌طلبى ، 35 دليل آورده است . علّامه سيّد محسن امين نيز در جلد اوّل أعيان الشيعة ، نزديك به بيست دليل آورده كه امام حسين عليه السلام گمان مىكرده و در برخى مراحل ، يقين داشته است كه به شهادت مىرسد . همچنين آية اللَّه استادى در كتاب بررسى قسمتى از كتاب شهيد جاويد - كه بعد از آن ، در كتاب سرگذشت كتاب شهيد جاويد منتشر شد - ، بيست دليل براى اين موضوع آورده است . آية اللَّه لطف اللَّه صافى گلپايگانى نيز در كتاب شهيد آگاه ، 33 دليل براى نظريّه شهادت‌طلبى ، ارائه كرده است .