« قاضى عبدالجبار بن احمد بصرى معتزلى » ( م . 415 ه . ق ) ، كتاب « المغنى » را درباره امامت نوشت كه در آن شبهه‌ها عليه شيعه را گرد آورده بود . « سيد مرتضى على بن حسين علم الهدى موسوى » ( م . 436 ه . ق ) ، « الشافى فى الامامة و ابطال حجج العامه » را در پاسخ آن نوشت و به صورت باب‌باب و تك‌تك ، شبهات آن را نقد كرد . سپس « ابوالحسن ( ابوالحسين ) بصرى » در رد الشافى كتابى نگاشت و ديدگاه‌هاى سيد مرتضى را نقد كرد . نام كتاب بصرى ثبت نشده است . پس از آن « ابويعلى حمزة بن عبدالعزيز » معروف به « سلار ديلمى » ( م . 448 يا 463 ه . ق ) به سفارش استادش ، سيد مرتضى ، رديه‌اى بر كتاب بصرى نوشت . « 1 » « ابن‌حزم ابومحمد على بن احمد بن سعيد بن حزم ظاهرى اندلسى » ( م . 456 ه . ق ) در كتاب « الفصل فى الملل والاهواء والنحل » ، در باب امامت شيعه ، مطالبى گفته بود كه « كاظم بن سلمان بن داوود بن سلمان بن نوح بن محمد اديب كعبى اهوازى حلى » در كتابى با عنوان « الحسم ( الجزم ) لفصل ابن‌حزم » آن را پاسخ داده است . « 2 » مورد ديگر كتابى است كه يكى از علماى اهل‌سنت به نام « شهاب‌الدين تواريخى شافعى رازى » از بنىمشاط ، با نام « بعض فضائح الروافض » براى « سلطان محمد بن محمود سلجوقى » ( حكومت 547 -

--> ( 1 ) . الذريعه ، آقابزرگ طهرانى ، ج 10 ، صص 179 و 180 و ج 13 ، ص 8 . كتاب‌هاى تلخيص الشافى ، شيخ طوسى ، ارتشاف الصافى من سلاف الشافى ، همو ؛ صفوة الصافى من رغوة الشافى ، مختصر الشافى سيد مرتضى است . الذريعه ، ج 4 ، ص 423 و ج 15 ، ص 49 . ( 2 ) . الذريعه ، ج 5 ، ص 104 و ج 10 ، ص 177 .