گوناگونى درباره آن دارند . « 1 » از مجموع نظريات موجود مىتوان به يقين دريافت كه واژه شيعه ، مفهومى ثابت و يكسان در همه دوره‌ها نبوده و از معناى پيرو و طرفدار تا تبديل شدن به عنوانى مشخص براى گروهى خاص ، در مقابل اصطلاح اهل‌سنت يا جماعت ، نوسان داشته است . مىدانيم كه ياران و پيروان على ( ع ) از سوى شخص رسول خدا ( ص ) بارها شيعه نام گرفته ، و به بهشت بشارت داده ، يا با تعبيراتى ستايش شده‌اند . « 2 » حتى در برخى روايات شيعه و سنى ، شيعيان پيامبر ( ص ) ، امام على ، امام حسن و امام حسين ( عليهم السلام ) يكى تلقى گرديده‌اند . احاديث بسيار و با اسناد و عبارت‌هاى متفاوتى از قول پيامبر ( ص ) ثبت شده است كه براى نمونه چند روايت بيان مىشود : 1 . قال علي ( ع ) : شكوت الى رسول الله ( ص ) حسد بنيامية والناس اياي . فقال : « أما ترضى يا علي انك أخي ووزيري و اول أربعة يدخلون الجنة أنا وأنت والحسن والحسين و ذريتنا خلف ظهورنا وأزواجنا خلف ذريتنا وشيعتنا عن أيماننا و عن شمائلنا » ؛ « 3 »

--> ( 1 ) . اعيان الشيعه ، امين ، ج 1 ، ص 18 به بعد . ( 2 ) . در منابع شيعه و سنى احاديث فراوان ، با عبارات گوناگون آمده است ؛ براى نمونه ر . ك : الامالى ، صدوق ، ص 655 ؛ شرح الأخبار ، مغربى ، ج 2 ، ص 396 ؛ المعجم الكبير ، طبرانى ، ج 1 ، ص 319 ؛ الدر المنثور ، سيوطى ، ج 6 ، ص 379 . فراتر از آن ابوطالب و على ( ع ) ، نخستين شيعيان و شيعه پيامبر ( ص ) معرفى شده‌اند ؛ الدر النظيم ، ابن‌حاتم ، ص 219 ؛ الجواهر السنيه ، حر عاملى ، ص 219 . ( 3 ) . مناقب اميرالمؤمنين ، محمد بن سليمان كوفى ، ج 1 ، ص 332 ؛ المعجم الكبير ، طبرانى ، ج 1 ، صص 319 و 320 و ج 3 ، ص 41 با حذف بخش اول كه دال بر خلافت حضرت است ؛ با كمى تفاوت در عبارت ، الخصال ، صدوق ، ص 254 ؛ جواهر المطالب ، باعونى ، ج 1 ، ص 229 به نقل از مناقب احمد حنبل . در برخى منابع امام على ( ع ) « رابع اربعه » خوانده شده كه به يقين تصحيف است ؛ زيرا بلافاصله پيامبر ( ص ) ايشان را نفر دوم پس از خود قرار مىدهد ، نه نفر چهارم پس از حسنين ( عليهما السلام ) . ر . ك : الجامع لاحكام القرآن ، قرطبى ، ج 16 ، ص 22 ؛ الامالى ، طوسى ، ص 332 ؛ خصائص الوحى المبين ، ابن‌بطريق ، ص 111 ؛ العمده ، ابن‌بطريق ، ص 50 .