مذهب « ابوغسان مالك بن اسماعيل نهدى » ( م . 219 ه . ق ) ترديد شد و از بخارى « محمد بن اسماعيل جعفى » ( م . 256 ه . ق ) درباره تشيع وى پرسيدند ، وى پاسخ داد او نيز همانند عموم محدثان اهل‌سنت كوفه ، مثل « ابونعيم فضل بن دكين » ( 130 - 218 ه . ق ) و « عبيدالله بن موسى عبسى » ( م . 213 ه . ق ) ، مذهب اهل كوفه را دارد « 1 » ؛ يعنى على ( ع ) را بر عثمان مقدم مىدارد . « 2 » احمدبن محمدبن حنبل به نقل از پدرش مىگويد : « همه اهل كوفه ، به جز « طلحة بن معروف » ( طلحة بن معروف بن عمرو همدانى م . 112 ه . ق ) و « عبدالله بن ادريس » ، على ( ع ) را بر عثمان برترى مىدهند » . « 3 » ذهبى هم عقيده دارد كه كوفيان همگى متشيع بودند و از وجود افراد انگشت‌شمارى چون « ابوسلمه خالد بن سلمة بن عاص بن هشام بن مغيره مخزومى » ( م . 132 ه . ق ) كه اهل كوفه ، اما ناصبى بود ، ابراز شگفتى مىكند . « 4 » بنابراين درست‌تر آن است كه چنين تشيعى را تشيع كوفى بناميم ، نه تشيع عراقى ؛ زيرا عراق شامل بصره ، واسط و بغداد هم مىشود كه در آنها غلبه با تسنن و عثمانىها بود . « 5 »

--> ( 1 ) . سير اعلام النبلاء ، ج 10 ، ص 432 . ( 2 ) . ذهبى مىگويد : كوفى المذهب يعنى همان تشيع ؛ ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 641 . ( 3 ) . گفتنى است كه پدرش محبت على ( ع ) را به معناى برترى دادن آن حضرت بر عثمان تفسير مىكند ؛ العلل ، ابن‌حنبل ، ج 2 ، ص 535 . ( 4 ) . سير اعلام النبلاء ، ج 5 ، ص 374 . بىترديد اين سخنان تا حدى گزافه‌گويى و از باب مبالغه است ؛ زيرا برپايه داده‌هاى تاريخى ، گروه‌ها و افراد فراوانى در دوره‌هاى گوناگون ، از مردمان كوفه از مخالفان و دشمنان امام على ( ع ) بودند و ايشان را سب مىكردند ؛ براى نمونه ر . ك : شرح الأخبار ، ج 1 ، صص 167 و 168 ؛ المسترشد ، ص 207 به بعد ؛ شرح نهج البلاغه ، ج 4 ، ص 103 . ( 5 ) . براى آگاهى بيشتر ر . ك : ميراث مكتوب شيعه ، سيدحسين مدرسى طباطبايى ، دفتر اول ، صص 65 - 67 ؛ مقاله « عثمانيه و اصحاب حديث قرون نخستين تا ظهور احمدبن حنبل » ، مهدى فرمانيان ، فصلنامه هفت آسمان ، شماره 39 ، صص 143 - 181 .