محمود سامانى

85

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

نام رقيب خود ، خليفه فاطمى از خطبه در حرمين انجام شد ؛ 8 . كشتن برخى سران قبيله بنوشيبان : اين قبيله به كاروان حج عراقيان در مسير راه جبل حمله مىكردند . از اين رو ، عضدالدوله با تشكيل سپاهى بزرگ ، عملياتى بر ضد آنان ترتيب داد كه منجر به كشته شدن برخى سران بنوشيبان شد و بدين‌ترتيب ، بغداد و سرزمين عراق از دست آنان آسايش يافت . « 1 » از ميان حكمرانان آل بويه ، نام عضدالدوله به دليل خدماتش در آبادانى راه‌هاى حج ، بازسازى چاه‌هاى آب در مسير حاجيان ، يارى رسانى به مجاوران مكه و مدينه ، فراهم ساختن جامه كعبه از ديباى شوشتر و ساختن ديوارى گرداگرد مدينه براى پيش‌گيرى از حمله راهزنان در تاريخ حرمين ثبت شده است . « 2 » در اواخر حكومت آل بويه ، بنىمزيد ( از تيره‌هاى بنىاسد ) به عنوان سلسله‌اى شيعى در حله عراق سر برآوردند كه در قسمت‌هايى از جنوب ايران نفوذ داشتند . آنان با دفاع از كاروان‌هاى حجاج در برابر تجاوز قبايل غارتگر و سركوب قبيله خفاجه از بنى عقيل امنيت را به راه‌هاى حج بازگرداندند . در اين دوره ، راهداران متعددى براى مراقبت از راه حج تعيين مىشدند كه وظيفه داشتند افزون بر حفاظت راه‌ها براى تعمير و تسطيح آنها هم بكوشند . « 3 » بدر بن حسنويه در دوره آل بويه كه بر بخش جبال ايران حاكم بود ، با دادن ماليات راه به اعراب و قبايل ميان راه ، امنيت حج‌گزاران را فراهم مىساخت . وى در سال 386 ه . ق كه ابوعبدالله بن عبيد علوى ، امير الحاج بود ، پنج هزار دينار با بزرگان كاروان حج خراسان فرستاد تا در عوض مالياتى كه در مسير حج از حجاج مىگرفتند ، پرداخت شود و اين كار هر ساله رسم شد و بعدها به نه هزار دينار

--> ( 1 ) . تجارب الامم ، ج 2 ، ص 398 . ( 2 ) . تجارب الامم ، ج 6 ، ص 457 ؛ احسن التقاسيم ، ص 254 ؛ وفاء الوفاء ، ج 3 ، ص 106 ؛ مآثر الملوك ، ص 117 . ( 3 ) . الملاحم الجغرافيه لدروب الحجيج ، صص 18 و 19 .