محمود سامانى

84

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

تلاش‌هاى خود توانستند خطباى حرمين را متقاعد كنند كه نامشان در خطبه جاىگزين نام خليفه عباسى شود « 1 » ، اما با استقرار عضدالدوله در بغداد ( سال 367 ه . ق ) ، وى تلاش گسترده‌اى را براى نفوذ و تحكيم موقعيت خود در حجاز انجام داد كه عبارتند از : 1 . خطبه‌خوانى در مكه : عضدالدوله نخست ، كاروانى را به امير الحاجى ابواحمد موسوى ( پدرشريف رضى ) به مكه فرستاد و به او دستور داد در آن شهر به نام امير آل بويه خطبه خوانده شود كه با رضايت امير مكه اين هدف عضدالدوله تحقق يافت و نام او همراه خليفه عباسى در خطبه آورده شد . سال بعد دوباره ، نام خليفه فاطمى در خطبه جاىگزين خليفه عباسى شد « 2 » ؛ 2 . لغو عوارضى كه به عنوان راهدارى از حاجيان عراق گرفته مىشد ؛ 3 . اصلاح راه عراق به مكه و اهتمام به راه حج ؛ « 3 » 4 . توزيع مبالغ فراوان ميان خاندان‌هاى بانفوذ مكه و مجاوران خانه خدا ؛ « 4 » 5 . بازسازى و اصلاح چاه‌ها ، راه‌ها و شهرهاى مسير حج ؛ 6 . ارسال جامه كعبه : بنا به گزارش ابن مسكويه ، عضدالدوله در سال 396 ه . ق پس از تسلط بر بغداد ، پوششى براى كعبه فرستاد « 5 » ؛ 7 . حصار كشيدن دور مدينه : برخى ، عضدالدوله را نخستين كسى دانسته‌اند كه به دور شهر مدينه حصار كشيد . « 6 » اين اقدامات در پى ناكامى عضد الدوله در حذف

--> ( 1 ) . ر . ك : الكامل ، ج 8 ، صص 647 و 667 ؛ اتحاف الورى ، ج 2 ، صص 410 - 417 و صص 630 و 631 ؛ البداية و النهاية ، ج 11 ، ص 277 . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ، ج 4 ، ص 130 . ( 3 ) . الملاحم الجغرافيه لدروب الحجيج ، صص 18 - 19 . ( 4 ) . تجارب الامم ، ج 2 ، ص 369 ؛ الكامل فى التاريخ ، ج 8 ، ص 704 ؛ نهاية الارب ، 26 ، ص 218 . ( 5 ) . تجارب الامم ، ج 2 ، ص 407 ؛ الكامل فى التاريخ ، ج 8 ، ص 704 . ( 6 ) . تحفة الازهار ، ج 2 ، ص 367 .