چاه‌ها و كندن چاه‌هاى تازه و ايجاد منازل جديد براى استراحت كاروانيان بود . اين منصب ، نخستين بار در زمان خلافت مهدى عباسى ( 158 - 169 ه . ق ) پديد آمد . همچنين عباسيان قسمت قابل توجهى از خزانه را صرف امور حج مىكردند كه علاوه بر مخارج اقدامات يادشده ، بخش‌هايى نيز براى كمك به اهل حرمين و به عنوان صدقات در مكه و مدينه صرف مىشد . قسمت قابل توجهى نيز به قبايل بدوى داده مىشد تا از غارت كاروان‌هاى حج و ايجاد ناامنى چشم‌پوشى كنند . « 1 » خلفاى عباسى به‌ويژه در عصر اول حكومت كه دوره اقتدار آنان محسوب مىشد ، اقدامات مهمى در حرمين شريفين انجام دادند . از ميان آنان ، مهدى عباسى ( 158 - 169 ه . ق ) توجه بيشترى به حجاز و حرمين داشت . وى در سفر حج خود ( سال 160 ه . ق ) به جز تعويض پرده‌هاى كعبه ، مسجدالحرام را مرمت كرد . خلفاى عصر اول عباسى ( 132 - 234 ه . ق ) بر خلاف دوره‌هاى بعدى ، سفرهاى متعددى به حجاز داشتند . به همين دليل ، در مسير حج ، منازل خاصى براى اقامت ايشان ساخته شده بود كه از تمام امكانات رفاهى برخوردار بود . « 2 » چنان‌كه پيش‌تر گفتيم ، هر سال ، زائران بغداد ، كاروانى را تشكيل مىدادند كه گاه رياست آن با خود خليفه بود . آنان در امتداد دجله و رو به جنوب ، در راهى قدم مىگذاشتند كه به دستور زبيده خاتون - نوه منصور ، خليفه عباسى كه به همسرى پسرعمويش ، هارون الرشيد درآمد - در قرن دوم هجرى قمرى ساخته شده بود . در دوره عباسيان ، سرپرستانى با لباس سياه كه رنگ مخصوص سلسله عباسى بود ، كاروان حجّاج آن را اداره مىكردند . اين كاروان همه ساله ، چند روز پيش از عيد قربان وارد مكه مىشد . كاروان‌هايى نيز حاجيان را از مصر و خراسان به مكه مىآورد ، ولى از اندلس كه هنوز زير فرمان بنياميه بود ، كاروانى به جانب مكه راه نمىافتاد .

--> ( 1 ) . راه حج ، ص 49 . ( 2 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، صص 422 - 430 و 443 .