محمود سامانى

58

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

مهدى عباسى در سال 160 ه . ق حج گزارد و پرده‌هاى كعبه را تعويض و مسجدالحرام را مرمت كرد . وى دستور داد خانه‌هايى را كه در آنجا قرار دارند ، بخرند . بهاى خانه‌هاى وقفى را كه براى مستمندان و كارگزاران زكات اختصاص داشت ، كنار گذاشت و براى آنان با بهاى خانه‌هايشان ، خانه‌هايى در دره‌هاى مكه خريد و با همان شرايط مقرر ، در اختيار ايشان نهاد . « 1 » خلفاى اوليه عباسى مانند منصور حج‌هاى متعددى انجام مىدادند . از اين رو ، در منازل ميان مسير سفر حج ، امكانات رفاهى قابل توجهى براى اتراق و استراحت كردن آنان تدارك ديده مىشد . « 2 » هارون‌الرشيد دستور داد تا عهدنامه‌اى را كه درباره جانشينى خود نوشته بود ، بر در كعبه بياويزند و در ايام حج براى مردم خوانده شود . وى نه بار امارت حج را به عهده گرفت و حج گزارد . آخرين حج او در سال 188 هجرى بود و پس از آن خليفه‌اى به حج نرفت . « 3 » مناسبات ايران با حجاز در اين عصر با سياست عباسيان پيوند داشت ، ايرانيان در اين عصر ، بر خلاف دوره امويان ، با توجه به نقش بزرگى كه در سقوط بنىاميه داشتند ، در دستگاه خلافت عباسى به‌ويژه در عصر اول حكومتشان كه از آغاز خلافت عباسى يعنى از 132 تا 234 ه . ق به طول انجاميد ، حضور جدّى داشتند . كسانى همانند ابومسلم خراسانى ، برمكيان و آل سهل در اين دوره به مقامات بالايى چون وزارت رسيدند . از اين رو آنان كه در بدنه حكومت قرار داشتند و از سياست و تدبير نيز برخوردار بودند ، نمىتوانستند نسبت به حرمين شريفين بىتوجه باشند ؛ برخى از اين افراد عبارتند از : 1 . ابومسلم خراسانى وى از داعيان عباسى در خراسان بود كه قيام سياه‌جامگان را رهبرى كرد و

--> ( 1 ) . اخبار مكه ، ازرقى ، ج 2 ، ص 74 . ( 2 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، صص 422 - 430 و 443 . ( 3 ) . همان .