اشراف در زمانى كه قدرت دولت عثمانى به ضعف مىگراييد ، رفتارشان با حجاج و مسئولان دولتى قاجار بهتر مىشد . 3 . مناسبات شاهان قاجار با حجاز پس از معرفى قاجارها و عوامل اثرگذار در روابط آنان با حجاز ، به ترتيب ، حكومت هر يك از شاهان قاجار و ميزان روابط ايشان با حجاز بررسى مىشود . الف ) آقا محمد خان ( 1210 - 1211 ه . ق ) وى به عنوان بنيان‌گذار سلسله قاجار در مدت كوتاه سلطنتش ، فرصت توجه به حجاز را نيافت . قبل از آن نيز او چند سال مشغول يك‌پارچه كردن ايران و نبرد با مدعيان قدرت و رقيبان خود بود . از حج‌گزارى ايرانيان در اين دوره ، اخبار چندانى در دست نيست . ب ) فتح‌عليشاه قاجار ( 1212 - 1250 ه . ق ) پس از آقا محمد خان كه فرزندى نداشت ، برادر زاده‌اش ، باباخان ملقب به فتح‌على شاه به سلطنت رسيد . از اين زمان ، روابط شاهان قاجار با حجاز به طور رسمى شروع شد . اين روابط با وجود موانع و مشكلات ، با فراز و نشيب‌هايى ادامه يافت . در حكومت فتح‌على شاه ، عهدنامه‌هايى ميان ايران و عثمانى بسته شد كه در آنها تأمين امنيت حاجيان ايرانى ، رفتار مناسب با آنان و نگرفتن ماليات راه از حجاج به دست دولت عثمانى تأكيد مىشد . « 1 » راه ارتباطى ايرانيان با حجاز در اين دوره ، مسيرى بود كه از عثمانى مىگذشت و اين ، خود ، محدوديت‌هايى را براى روابط با حجاز ايجاد مىكرد . اختلاف‌هاى

--> ( 1 ) . تاريخ منتظم ناصرى ، ج 3 ، صص 1560 و 1561 و 1682 ؛ درباره جنگ‌هاى ايران و عثمانى در دوران قاجار ، ر . ك : ايران در دوره سلطنت قاجار ، صص 105 - 114 .