محمود سامانى
142
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
امير چوپان در راه مصر و شام و باديه مكه عمارتهاى بسيارى ساخت و خيرات فراوانى كرد . پس از درگذشت امير چوپان ، جسد او و پسرش را بنا به وصيتش به همراه محمل عراق به مكه فرستادند . در روز عيد قربان ، حاجيان بر جنازه امير چوپان نماز گزاردند و بهخاطر آبى كه به مكه آورده بود براى او استغفار كردند . بعد به مدينه منتقل و در قبرستان بقيع دفن كردند . « 1 » بىترديد ، اقدامات اين اميرِ مغول سبب نفوذ و خوشنامى هرچه بيشتر ايلخانان در مكه گرديد . براى نمونه ، در سال 728 ه . ق خطيب مكه ( بهاءالدين طبرى ) در خطبهاش بر فراز قبه زمزم ، سلطان ابوسعيد را دعا كرد . اين در حالى بود كه رسم معمول آن ، درود بر پيامبر و خلفاى چهارگانه و سپس دعا براى ملك ناصر و اميران مكه بود . « 2 » امير عطيفه ، اميرِ مكه كه از اين امر ناخشنود بود ، از طريق برادرش ، منصور براى ملك ناصر خبر فرستاد . امير رميثه ، ديگر شريف مكه ، منصور را از ميانه راه بازگردانيد ، اما قاصدى كه از راه جده گسيل شده بود ، خبر را به اطلاع ملك ناصر رسانيد . « 3 » اين ماجرا نشاندهنده وجود دودستگى بين اميران و شرفاى مكه در طرفدارى از ايلخانان و مماليك است كه براى تسلط و تحكيم قدرت خود در مكه به يكى از اين دو قطب مايل مىشدند . شريف احمد ، پسرِ رميثه ، دستور داده بود در موسم حج با درهمهاى مسكوك به نام ابوسعيد معامله كنند و اين كار از ترس او صورت گرفت . وى محمل سلطان ابوسعيد را بر محمل ديگر سلاطين مقدم داشت و همراه كاروان حج نزد ابوسعيد آمد و از طرف سلطان مغول امارت اعراب عراق عرب يافت . « 4 »
--> ( 1 ) . مطلع سعدين و مجمع بحرين ، ج 1 ، ص 110 ؛ السلوك ، ج 2 ، صص 304 و 305 . ( 2 ) . سفرنامه ، ابنبطوطه ، ج 1 ، ص 168 . ( 3 ) . همان ، ص 263 . ( 4 ) . تاريخ مكه ، امينى ، ص 156 .