محمود سامانى
133
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
مكه ، ابونمى محمد بن حسن ( م 701 ه . ق ) بر سر امارت بر مكه ، حميضه ، پسر او از سپاه اعزامى مصر كه جانبدار امارت برادرش ، رميثه بودند ، شكست خورد ( سال 716 ه . ق ) . « 1 » حميضه به عراق گريخت و به سلطان محمد خدابنده ( اولجايتو ) پناهنده شد و از او يارى خواست . ايلخان مغول وى را به گرمى پذيرفت و سپاهى به تعداد هزار اسب سوار ( يا ده هزار نفر ) به فرماندهى امير طالب دلقندى افطسى در اختيار او قرار داد تا به مكه و سپس به شام بروند و آنجا را تسخير كنند . « 2 » از ديگر اقدامات سلطان محمد اولجايتو ، واگذارى خراج بصره به اشراف بود . وى خراج بصره را براى مخارج راه به شريف حميضه واگذار كرد كه وى در ميانه راه ، از درگذشت ايلخان مغول آگاهى يافت . « 3 » حميضه سرانجام توانست با يارى نيروهاى اولجايتو ، بر مكه مسلط شود و به نام جانشين اولجايتو ، ابوسعيد خان بهادر در مكه خطبه بخواند . « 4 » امارت حميضه بر مكه مكرمه سبب نفوذ بيشتر ايلخانيان در حجاز شد ، اما حكومت اين شريف به طول نينجاميد و مماليك ، برادرش رميثه را به عنوان امير مكه انتخاب كردند . « 5 » بنا به گزارشى ديگر ، حميضه در راه به حمله اعراب باديه دچار شد و قسمتى از اموالش به تاراج رفت ، ولى سرانجام توانست در همان سال امارت مكه را به دست آورد . « 6 » بنا بر گزارشهاى ديگر ، سپاه همراه حميضه تا نزديك قطيف پيش رفتند كه با مرگ اولجايتو ، وزيرش ، خواجه رشيد الدين كه با دلقندى دشمنى داشت ، از او
--> ( 1 ) . غاية المرام ، ج 2 ، ص 84 ؛ الدرر الكامنه ، ج 2 ، ص 79 ؛ اتحاف الورى ، ج 3 ، ص 154 . ( 2 ) . العقد الثمين ، ج 4 ، صص 100 - 103 ؛ غاية المرام ، ج 2 ، صص 76 و 77 ؛ اتحاف الورى ، ج 3 ، ص 155 . ( 3 ) . العقد الثمين ، ج 4 ، ص 103 ؛ غاية المرام ، ج 2 ، ص 77 . ( 4 ) . تاريخ اولجايتو ، ص 200 ؛ اتحاف الورى ، ج 3 ، ص 158 . ( 5 ) . السلوك ، ج 2 ، جزء 2 ، ص 185 . ( 6 ) . تاريخ اولجايتو ، صص 119 و 200 .