محمود سامانى

131

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

احتمالًا ايلخانان كه با حكومت مغولان اردوى زرين درگيرى و رقابت داشتند ، در اين راستا همانند آنان به حجاز توجه نشان دادند . بركه ، خان اردوى زرين پس از اينكه مسلمان شدند ، به دستور بيبرس مملوكى ، نامش در مكه ، مدينه و بيت‌المقدس در خطبه‌ها آورده شد . « 1 » به همين دليل‌ها ، ايلخانان مسلمان نيز هر ساله كاروان‌هاى زيادى را به مكه اعزام مىكردند و در راه تسهيل امر حج و مصالح حجاج تلاش ويژه‌اى انجام مىدادند . غازان خان توجه شايانى به امر حج كرد . از اقدامات غازان خان در راستاى حج و حرمين و ارتباط با حجاز مىتوان به موارد زير اشاره كرد : الف ) اصلاح راه مكه از طرف بغداد كه سال‌ها متروك مانده بود . اين راه همان راه جبل يا زبيده است . ب ) اعزام كاروان حج ؛ ج ) تعيين امير الحاج : غازان خان ، يكى از فرماندهان بزرگ خود به نام قُتلُغشاه را به اين منصب گمارد و هزار سوار مسلح براى حفاظت و تأمين امنيت كاروان در اختيار او قرار داد و محملى باشكوه ترتيب داد . « 2 » چون مكاتبات غازان با ملك مصر نتيجه مطلوبى نداشت « 3 » ، از ارسال محمل به مكه منصرف شد و به صلاح‌ديد خواجه رشيدالدين هزينه اختصاص يافته به آن را صرف تجهيز سپاه براى حمله به شام كرد ؛ زيرا از نظر وى ، تسلط بر مصر و شام و خوانده شدن خطبه به نام ايلخان در آن مناطق اولويت داشت . « 4 » د ) كمك مالى به اشراف به عنوان اميران مكه و مدينه : بنا بر گزارش منابع ،

--> ( 1 ) . تاريخ مغول ، اقبال ، ص 79 . ( 2 ) . وصافالحضره ، ص 390 . ( 3 ) . ر . ك : جامع التواريخ ، ج 2 ، صص 1301 و 1309 . ( 4 ) . تاريخ اولجايتو ، ص 95 .