مدينه شناسى ( 2 ) پيشگفتار بيست و پنج سال پيش ، هنگام پژوهش دربارهء غزوات پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به آيهء سيزدهم از سورهء توبه رسيدم : وَ هُمْ بَدَؤُكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ . . . . . « 1 » تعجّب كردم ! زيرا تا آن زمان هر چه در منابع سيره و تاريخِ مغازى خوانده بودم ، خروج مسلمانان به سوى بدر ، موجب واقعهء بدر شده بود . و چون در آيهء نود از سورهء نساء خواندم : فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقاتِلُوكُمْ وَ أَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَما جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا . « 2 » بيشتر متحيّر شدم ؛ كه هر چه در سياق كلام مغازىنويسان يافته بودم ، حرب پيامبر با مشركان و جهاد مسلمانان عليه يهوديان و قتالِ هم‌پيمانان آنان بود و در اين مجموعه از كتب مغازى ، با غازيان « شمشير به دست » رو به رو بودم ؛ سوارانى كه در اجراى فرمان : وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ « 3 » مىتاختند و مىكشتند تا مردمى را به زور مسلمان

--> ( 1 ) . توبه : 13 ( 2 ) . نساء : 90 ( 3 ) . بقره : 193 ، انفال : 39