اين خواستن و يا تلاش مسلمانان در اجراى طرح انصار مدينه و در رأس آنها « سعد بن معاذ » به چه انگيزه و هدفى بوده است ؟ آيا براى مال دنيا و يا تهديد قريش و يا كوشش براى انعقاد پيمانى بوده است كه حقوقِ ازدست‌رفتهء مهاجران را تأمين كند و انجام مراسم دينى را در مكّه براى مسلمانان تضمين نمايد ؟ همهء اين‌ها براى وادار كردن قريش و اشراف اين طايفه ، به دست‌برداشتن از تهديد و ارعاب و دشمنى كينه‌توزانه صورت مىگرفته است . به عقيدهء نگارنده و در يك جمع‌بندى از اسناد مذكور و با سيرى اجمالى در سيرت پيامبر صلى الله عليه و آله ، در همان كمتر از دو سال نخست هجرت ، پيامبر ، قريش را به ترك مخاصمه بر مبناى تعليمات دين اسلام دعوت مىكرده است . و نيز آنهايى را كه به اين دين گرويده بودند و سال‌ها دربه‌درِ بيابان‌ها و شهرها و حتّى فرار به آن سوى دريا يعنى حبشه شده بودند ، به تعاليم راستين دين مبين اسلام دعوت مىكرده است . به گمان حقير ، دسترسى به كاروان پراهميّت قريش ، مىتوانست اشراف اين طايفه را كه شرافتشان تنها در گرو منافع مادّيشان بود ، وادار به قبول دعوت پيامبر نمايد . آنها ديگر راه خود را در برابر دعاوى پيامبر صلى الله عليه و آله پيدا كرده بودند و آن خشونت ، حمله و قتل و غارت بىرحمانهء طوايفى كه به جرم پناه‌دادن پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مورد خشم مكّىها قرار داشتند ، مىبايست جاى خود را به تسليم قريش و مكّيان در برابر رسول خدا بدهد . به عبارت ديگر دسترسى به كاروان اشراف قريش ، ممكن بود زمامداران آن قوم را وادارد تا دست از مسلمانان بردارند و صلح ميان همهء طوايف حجاز برقرار گردد . چطور ممكن است بپذيريم پيامبر صلى الله عليه و آله در مال كاروان قريش طمع كرده بود ؛ در حالى كه بنياد تعليماتش : ايمان به خدا و ترك دنيا براى تقوى بود . بگذاريد شواهدى در همان ايام از تاريخ مدينه يادآور شويم : حوادث دو سال نخست هجرى به خوبى در يك نگاه مىتواند اين مدّعا را اثبات كند كه محمّد صلى الله عليه و آله در تلاش براى مصالحه و انعقاد پيمان هم‌زيستى مسالمت‌آميز با طوايف يهودى و قبايل مجاور مدينه بوده است و او در اين كوشش ، نه مال آنها را در نظر داشت و نه موقعيّت سياسى و تدافعى آنها را . مگر در سفر سال دوم هجرت كه به ابواء