بر عقب‌افتاده‌ترين جوامع آن روزگار - يعنى اعراب باديه‌نشين - جستجو كنند ، تعليمات محمّد صلى الله عليه و آله را ميزان و محك خوبى و زشتى اعمال مردم آن ديار ، مىدانند . واقدى و ابن سعد در كتاب‌هايشان به ذكر سندى مبادرت مىورزند كه از ذكر اسناد آن خوددارى مىكنند : گفته‌اند : « و بعث رسول اللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - طلحة بن عُبَيداللَّه و سعيد بن زيد قبل خروجه من المدينة بعشر ليال يتحسّسان خبر العِير . . . » . « 1 » واژهء « يتحسّسان » در نسخه‌هاى خطّى ديگر به صورت « يتجسّسان » و در بعضى نُسخ به صورت « يتحسبان » كتابت شده است . تفاوت در معانى اين واژه‌ها اندك نيست كه بتوان به سادگى از آن گذشت . سهيلى ، بر واژهء « تحسّس » صحّه گذارده است ؛ زيرا كه « كسب خبر بعينه » معنا مىشود . « 2 » در حالى كه منظور از « تجسّس » آن است كه در واقعهء مزبور ، از افراد ديگرى در مورد موضوع كاروان قريش ، كسب اطّلاع مىشود . طبرى ، موسى بن عقبه و ابن‌اسحاق از اين مأموريّت ما را خبرى نداده‌اند و ابن‌حجر عسقلانى ذيل شرح حال « طلحة بن عبيداللَّه » بىآن‌كه به مأموريت تحسّسى يا تجسّسى وى اشارتى كند ، تصريح مىكند كه او هنگام وقوع واقعهء بدرْ در تجارت شام بوده « 3 » و ابن عبدالبر از زبير بن به كار مىآورد كه : « كان طلحة بن عبيداللَّه بالشام في تجارة حيث كانت وقعة بدر » . « 4 » و در مورد مأموريّت ، فقط همان قول واقدى را بدون استناد به اسناد آن يادآور

--> ( 1 ) . « پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، ده شب پيش از خروج از مدينه ، طلحة بن عبيداللَّه و سعيد بن زيد را فرستادند تا از كاروان ( قريش ) خبر بياورند » . نك : واقدى ، « المغازى » ج 1 ، ص 20 ، تحقيق مارسدن جونس ، آكسفورد ، لندن 1966 م . و : ابن‌سعد ، « الطّبقات الكبرى » ، ج 2 ، ص 11 ( 2 ) . سهيلى ، « الرّوض الأنف » ، ج 2 ، ص 61 ، چاپ قاهره ، 1914 م . ( 3 ) . « الإصابة فى تمييز الصّحابه » ، ج 2 ، ص 220 ، چاپ مصطفى محمّد ، قاهره 1939 م . ( 4 ) . « طلحة بن عبيداللَّه در زمان جنگ بدر ، در شام سرگرم تجارت بود » . نك : « الاستيعاب فى اسماء الأصحاب » ، ذيل الإصابه ، ج 2 ، ص 211