ابن‌عبّاس و سعيد بن المسيّب هم صريحاً گفته‌اند كه مراد از « الظالم » كه در آيه به آن اشارت رفته است « عقبة بن ابىمعيط » است . « 1 » فخرالدّين رازى نيز در تفسير خود ضمن اين‌كه منظور از « الظّالم » را به استناد قول ابن‌عبّاس ، « عقبة بن ابىمعيط » دانسته ، به نظريّهء معتزله اشارتى دارد كه گفته‌اند : « الظالم يتناول الكافر و الفاسق ، فدلّ على أنّ اللَّه تعالى لا يعفو عن صاحب الكبيرة » . « 2 » ابن‌كثير نيز در تفسير خود ترديد ندارد كه آيهء مزبور : « كان سبب نزولها في عقبة بن أبي معيط » . « 3 » سند 3 : عقبه يكى از طرّاحان و مجريان توطئهء قتل نافرجام محمّد صلى الله عليه و آله بود . ابن‌سعد در كتاب خود ، به استناد عروه به نقل از عايشه و نيز ابن‌عبّاس و علىّ بن ابىطالب و سراقة بن جعشم ، به ترس قريش از رفتن محمّد صلى الله عليه و آله به مدينه اشاره كرده است ؛ كه در نتيجهء آن ، سران قريش از جمله « عقبة بن ابىمعيط » در دارالنّدوه جمع شدند ، تا طرح قتل محمّد صلى الله عليه و آله را بريزند . « 4 » پس از تصميم‌گيرى مشترك ، كسانى كه مسؤوليّت اين كار را بر عهده گرفتند ، عقبة ابن ابىمعيط ، نضر بن حارث ، ابوجهل و اميّة بن خلف بودند . همين افراد پس از ناموفّق ماندن نقشهء قتل ، سوار بر اسب ، محمّد صلى الله عليه و آله را تا راه‌هاى دور مكّه تعقيب كردند ؛ ولى پس از پنهان‌شدن محمّد صلى الله عليه و آله در غار ، آن حضرت توانست از دست آنها خلاصى يابد .

--> ( 1 ) . قرطبى ، « الجامع لأحكام القرآن » ، ج 13 ، ص 25 ، چاپ و تصحيح ابواسحاق ابراهيم اطفيش . ( 2 ) . « تعبير ظالم ، كافران و فاسقان را شامل مىشود و بيانگر آن است كه خداوند متعال ، كسى را كه مرتكب گناه كبيره شود ، نمىبخشايد » . نك : رازى ، « تفسير كبير » ، ذيل آيهء يادشده در متن ، ج 12 ، ص 75 ، چاپ دارالفكر 1981 م . ( 3 ) . ابن‌كثير ، « تفسير القرآن العظيم » ، الجزء الثّالث ، دارالفكر ، بيروت ، ص 315 . نيز نك : شيخ طبرسى ، « مجمع البيان » ، جزء 19 و 20 ، چاپ بيروت ، الزيّن ، 1955 م . ( 4 ) . ابن‌سعد ، « الطّبقات الكبرى » ، ج 1 ، ص 225 و متن عربى : ج 1 ، صص 227 و 228