الحج و معالم الجزيره » ( ص 362 ) مدارك مربوط به اين اختلاف را به رشتهء تحرير درآورده‌اند . حقير با توجّه به جمع‌بندى مستندات ، مجمل آن را چنين دانست كه : « خانهء عبّاس بن عبدالمطلب عموى محمّد صلى الله عليه و آله مجاور ديوار جنوب غربى مسجد بوده است و خليفه به جهت آن‌كه مىخواست مسجد را از سمت قبلى يا جنوبى و سمت غربى آن توسعه دهد ، عبّاس را مجبور به واگذارى خانهء خود يا فروش آن نمود . ولى عموى پيامبر به احترام آن‌كه محمد در بناى خانه‌اش وى را يارى كرده بود ، به تخريب آن رضا نداد . » اين امر موجب بروز مناقشات و گفتگوهايى ميان خليفه و عبّاس‌بن عبدالمطّلب از يك سو و اهالى مدينه از سوى ديگر گرديد . ناچار جهت رفع اين منازعه ، حكميّت را به ابىّ بن كعب يا طبق گفتهء اسلم در « تاريخ ابن‌عساكر » حذيفه واگذاردند . خليفه و عموى پيامبر به عنوان طرفين دعوى در محضر قاضى حاضر شدند و خليفه از اهميّت و لزوم توسعهء مسجد سخن گفت و اين‌كه عبّاس بن عبدالمطّلب مىبايست از نفع شخصى خود به جهت مصلحت مسلمين گذشت كند ؛ در غير اين صورت به خاطر حفظ مصلحت ، خليفه حق خواهد داشت خانه را به عُنف تخريب و آن را به مسجد منضم نمايد . عبّاس بن عبدالمطّلب از موضع حقّ مالكيت - و اين‌كه نمىبايست حقوق شرعى افراد ، كه رعايت آن از واجبات دين است ، زير پا نهاده شود و آيا لازمهء توسعهء مسجد ، ظلم و تعدّى به مالكان منازل است ؟ - دادخواهى نمود . ابىّ بن كعب پس از وقوف به مسأله و دعاوى طرفين ، در حضور صحابه و اهل مدينه ، رأى و نظر خود را ضمن بيان حديثى از محمد صلى الله عليه و آله ، چنين ابراز داشت : « از محمد ، رسول اللَّه شنيدم كه خداوند به داود نبى فرمان داد تا خانه‌اى به نام او روى زمين بنا كند . داود چون به تأسيس بنا همّت گماشت ، خانهء كوچكى در كنار يا وسط عبادتگاه مانع اجراى كامل نقشه بود و چون صاحب آن خانه به هيچ