دو سال در شيراز پنير و كالباس و ادويه مىفروختم تا توانستم آرام آرام نوشته هاى مدينه را تنظيم كنم . صبح‌ها كاسبى مىكردم تا محتاج ادعاى خود نباشم و شب‌هايى در كنار مرقد روزبهان يا ابو عبداللَّه خفيف ، مدينهء نبى را مىگشتم تا آلام روزانه را تسكين بخشم . قبول اين انتخاب سخت‌ترين تصميمى بود كه در آن لحظهء حساس زندگى گرفتم و بر مشكل آن فايق آمدم . پرسش : در طول دوران پژوهش چه آثار مهمى را از مدينهء عصر پيامبر مىشناختيد كه در تحوّلات يك قرن اخير از ميان رفته‌اند ؟ ! پاسخ : سال‌ها تحقيق كردم تا يافتم چه چيزهايى وجود داشته و در صده‌هاى بعد آثارى از آن حفظ شده است ، ولى وقتى خواستم آنها را بيابم بيش از بيست سال طول كشيد تا نشانىهاى قديمى آنها را در مناطق و روستاها و شهرهاى مهم حجاز جستجو كنم . بسيار متأسفم كه مىگويم : اهم آثار سيرهء پيامبر صلى الله عليه و آله محو و در اذهان محققان بزرگ به فراموشى سپرده شده است و كسى نيست كه بخواهد تاريخ حيات پيامبر اسلام را با لمس موقعيت جغرافيايى وقايع حياتش ، به رشتهء تحرير در آورد . كارى كه محمد حسين هيكل وزير وقت مصر و احمد امين در « فجر اسلام » و رشيد رضا در « الوحى المحمدى » ، محمد احمد جادالمولى . . . انجام دادند ، بالنسبه به آنچه كه مىبايست انجام پذيرد چند ورق پراكنده بيش نيست و هيچ مزّيتى بر آنچه كه حلبى و ابن كثير و بيهقى و طبرى و سهيلى و مجلسى و ابن قيم جوزى نوشتند ندارد . . . اينها همه به خود زحمت ندادند تا وقتى تاريخ را مى نگارند ، تصويرى از شرق و جنوب و شمال مناطق حجاز را داشته باشند كه بدانند چه مىگويند و صرفاً از روى نوشتهء ابن اسحاق و واقدى كپى بردارى نكنند . حقيقت تلخ را بايد قبول كرد كه تا كنون زندگانى پيامبر صلى الله عليه و آله نوشته نشده است ؛ تاريخى بر اساس قرآن و حديث صحيح ، نه به گمان عراقيان و شاميان و زعم قريشيانى كه پس از مسلمانى گمان‌ها و برداشت‌هاى سر تا پا غلط خود را به مورّخان و محدّثان تزريق كردند و يا محققانى كه تحت تأثير سياست‌هاى اميراتورى اموى و عباسى ، خواستند به