4 - 7 / الف : تعميرات مسجد در زمان محمود عثمانى پس از تعميراتى كه بناى مسجد در دوران سليمان و سليم عثمانى به خود ديد ، سلطان محمود عثمانى ( 1255 - 1223 ه . ق . ) در سال 1233 ه . ق . به تجديد بناى گنبد همّت گماشت . آنچه از سفرنامه‌هاى حج در طول سال‌هاى 1325 - 1240 ه . ق . مانند كتاب « الرّحلة الحجازيه » اثر محمد لبيب البتنونى و كتاب « مرآت الحرمين » اثر ابراهيم رفعت پاشا در 1318 ه . ق . و « مرآت مدينه » اثر ايوب صبرى پاشا در 1296 ه . ق . بر مىآيد ، مسلّم مىنمايد كه گنبد مسجدالنّبى ، كه در قسمت فوقانى حجرهء مباركه واقع شده و از يادگارهاى قايتباى بود ، توسط سلطان محمود عثمانى برچيده شد و به جاى آن گنبد سبز رنگى كه بعدها در ميان مردم به قبّةالخضراء شهرت يافت ، بنا گرديد كه تا امروز همچنان بر فراز بناى مسجد جلوه‌گرى مىكند . بناى اين گنبد ، بىشك با مرمّت‌هايى در قسمت‌هاى بام مسجد توأم بوده است كه مورّخان خاتمهء كار آن را در سال 1255 ه . ق . مىدانند . 5 - 7 / الف : تعميرات مسجد در زمان عبدالمجيد عثمانى پس از سلطان محمود عثمانى ، سلطان عبدالمجيد عثمانى ( 1277 - 1255 ه . ق . ) براى اوّلين بار در طول حيات سلاطين عثمانى و پس از مهدى عبّاسى به فكر توسعهء مسجد ، همراه با مرمّت قسمت‌هاى مختلف آن افتاد . خوشبختانه از چگونگى اجراى اين فكر و طرح‌ها و اقداماتى كه متعاقب آن به وقوع پيوست ، رساله‌اى در دست داريم كه در دههء اخير شناسايى ، تصحيح و منتشر شده است . اين رساله در سال 1303 ه . ق . به قلم « علىبن موسى » از علماى وقت و مقيم مدينهء منوّره مىباشد كه تحت عنوان « وصف المدينة المنوّره » شهر و بناى مسجدالنّبى را آن طور كه در سال 1303 ه . ق . برابر با 1885 م . يافته ، توصيف كرده است . اين رساله خوشبختانه به ضميمهء رسائلى ديگر به همّت عبيد مدنى و راهنمايى و اهتمام محقّق نجدى ، حمد جاسر ، مورّخ صاحب‌نظر عربستان امروز تصحيح و با عنوان « رسائل فى تاريخ المدينه » به سال 1392 ه . ق . در