محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )
59
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )
ابوقبيس قرار دارد » « 1 » معلوم مىشود كه از « اخشب » هاى مكه است . ابناثير مىگويد : « اخشب » در لغت ، هر كوه ستبر و سخت را گويند . و در « صحاح جوهرى » نيز به همين معنا آمده است . همچنين نام « قُعَيْقِعان » از آن رو چنين است كه سلاحهاى « مُضاض بن عمرو جُرْهُمى » و قوم او به هنگامى كه به جنگ قبيلهء « قطورا » درآمدند ، به قعقعه ( يعنى چكاچك و به هم خوردن شمشيرها ) افتاد . ( كه در باب بيست و پنجم همين كتاب ، داستان آن را مىآوريم ) . قول ديگر اين كه اين نامگذارى ، به دليل چكاچك شمشيرهاى « تبّع » بوده كه به هنگام ورود به مكه براى ارج نهادن به حرمت خانهء خدا انجام شده است ، با آن كه قبلًا دربارهء آن نظر ديگرى داشت . قعيقعان ، نام پنج مكان است كه ياقوت در مختصر معجم البلدان خود « 2 » سه مكان را ذكر كرده است . علاوه بر آنها ، به نقل از « عرام » مىگويد : « جايى است در دوازده ميلى مكه در راه « جرف » به سمت يمن كه روستايى داراى آب و كشت و نخل است و ديگرى كوهى است در « اهواز » كه ستونهاى مسجد بصره از سنگهاى آن است » . دو محلى كه ياقوت آنها را كه ذكر نكرده ، يكى محل معروفى است در اين سوى وادى مشهور در نزديكى « طائف » و ديگرى ، دژى است در يمن ميان « ذمار » و « ارياب » . « 3 » اين مطلب را يكى از دوستان مورد اعتماد ، برايم بازگو كرده است . كوههايى كه پيرامون مكه و درون اين سلسله جبال قرار دارند ، و نيز كوههاى بيرون از مكه را ، با وجود آنكه ازرقى نام آنها را ذكر كرده ، جز افراد اندك نمىشناسند و از اينرو از اين موضوع مىگذريم . در « مكه » بناهاى بسيارى هست كه از ميان همهء آنها ، تنها اماكن مقدس را ياد مىكنند . ما نيز جز اماكن مقدس و متبرك ، مقدس و متبرك محلى را ياد نمىكنيم . بناهاى
--> ( 1 ) - تهذيب الأسماء و اللغات ، ج 2 ، ص 110 ( 2 ) - منظور كتاب « المشترك وضعاً والمفترق صقعاً » ، ص 355 است . ( 3 ) - « ذمار » و « ارياب » دو روستا است در يمن .