حرم حضرت حمزه حرم‌محترم « حضرت حمزه » مشرف‌شده ، چون دركنار رودخانه‌واقع‌است ، سكوئى به ارتفاع شش پله از زمين ساخته‌اند ، كه كفش كن مختصرى دم در دارد ، داخل مىشود به صحنى كه ده ذرع در پانزده ذرع است ، در طرف قبله شبستانى دارد ، مشتمل بر سه طاق ، كه آن هم سه طاق داشت ، مدفن و مضجع « حضرت سيدالشهدا » در طاق وسط واقع است ، صندوقى از چوب و روپوشى از ماهوت سبز داشت ، دور آن هم مشبكى از چوب و درى داشت ، در بالاى سر آن بزرگوار هم « عقيل بن حسن بن على بن ابيطالب » - سلام اللَّه عليهم - مدفون است « 1 » ، صندوقى كوچك دارد ، شبستان او هم مزين است ، عيبى ندارد ، فرش‌هاى مال « بخارائى » و « ايرانى » مفروش بود ، چهل چراغ و ساعتى بزرگ هم داشت . در پشت سر اين صحن هم محوطه كوچكى كه پنج ذرع در ده ذرع مىباشد ، ديوارى به ارتفاع دو ذرع و نيم از سنگ و گچ ، روى آن بى سقف ، وسط آن هم از زمين نيم ذرع بلندتر ، مدفن و مضجع شهداى « احد » است كه آنها در يك كنده و حُفره نزديك يكديگر مدفون‌اند ، هر دو سه نفر در يك لحد گذارده شده‌اند ، عدد مقتولين و « شهداى احد » به روايت صحيح هفتاد نفر است ، و در اخبار عامه هشتاد و يك تن هم نوشته شده است ، چهار تن از مهاجرين ، و بقيه از انصار به درجه رفيعه شهادت فائز گرديدند ، و از مشركين بيست و هشت تن ، و به روايتى سى نفر مقتول گرديد . و در آن روز است كه همه اصحاب فرار نمودند ، مگر « اميرالمؤمنين على بن ابيطالب » عليه السلام و در آن روز است كه « جبرئيل » در مدح آن حضرت « لافَتَى إلّاعَلي لاسَيْفَ الا ذوالفَقار » فرمود ، و آن بزرگوار نود و سه زخم يافت و از دفاع و جهاد باز نايستاد ، اى كاش بقعه‌اى هم براى اينها ساخته شده بود ، و خداوند يكى را به اين ثواب نايل فرمايد ، كه اين شهدا حق عظيمى بر اسلام دارند . به‌فاصله دويست قدمى هم به كوه نزديك‌تر ، مسجد كوچكى است كه معروف به مسجد الثنايا است كه « عبداللَّه بن قَمِئه » ملعون دندان مبارك را كه شكست ، در آن نقطه

--> ( 1 ) - از عقيل بن حسن - سلام اللَّه عليه - بيش از اسمى در تواريخ و سير نيست و شرح احوالى براى اوننوشته‌اند . مؤلّف