سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه

76

سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى )

طايفهء نيكى چريك را به قتل رسانيد . سلطان عبدالمجيدخان پسر بزرگ سلطان محمودخان ثانى است . در چهارم شعبان سنهء 1238 متولد شد و در نوزدهم شهر ربيع‌الاخر سنهء 1255 جلوس كرد . در سنهء 1259 شامات و حرميت را به تقويت دولت بهيّهء انگليس از تصرف محمدعلىپاشا بيرون آورد و در سنهء 1271 وقعهء سوسته‌پل اتفاق افتاد و در هجدهم ذىحجة الاحرام سنهء 1277 وفات يافت . سلطان عبدالعزيزخان پسر دوم سلطان محمودخان ثانى است . در شب پانزدهم ماه ذىحجة الحرام سنهء 1277 جلوس كرد . در سنهء 1279 به مصر رفت و در سنهء 1284 به پاريس . مساجد عاليه مسجد اياز صوفى و مسجد سلطان سليمان از مساجد عاليه است و مشهور آفاق و انفس است و اكثرالناس از اعالى وادانى كه از آن راه رفته‌اند ، هر دو را ديده و فهميده‌اند . مختصر اين است كه كمتر مسجدى به طول و ارتفاع و عرض مسجد ايازصوفى است . دويست و شصت و نه فرت طول و دويست و چهل و دو فرت عرض و هفتاد و پنج ذرع ارتفاع آن مسجد است . ستون‌هاى آن تماماً يك‌پارچه است . دوازده ستون تحتانى آن از سنگ سماق است و به همه جهت صد و پانزده ستون بزرگ و كوچك دارد كه در تحتانى و فوقانى و خروجى و چهار طاقى ميان مسجد به كار گذاشته‌اند و دو سقاخانه مرمر منبت يكپارچه در ميان مسجد است كه اطراف آن شير دارد و صورت چهار ملك مقرّب را داشت . الواح بزرگ كه به خط طلا ، اسامى خدا و رسول و على و حسنين و خلفاى ثلاثه را نوشته‌اند ، در اطراف فوقانى مسجد نصب كرده‌اند و در غلام گردش فوقانى ، محلى براى سلطان ساخته‌اند كه در آنجا نماز مىخوانند . و اين مسجد خيلى قديم است و بناى آن از هزار و سيصد سال هم متجاوز است ، و در اول كليسيا بوده ، سلطان محمد فاتح ، بعد از فتح اسلامبول آنجا را مسجد قرار داده و انحراف محرابش دليل بر آن است كه اول كليسيا بوده و بعد مسجد شده است ؛ چون غالب مردم از حالت اين مسجد اطلاع دارند همين‌قدر را در بيان بناى آن كافى دانستم . و بعد از مسجد ايازصوفى ، مسجد سلطان سليمان است كه سلطان سليمان اول كه پسر سلطان سليم است ساخته است . چهار ستون بلند يكپارچه دارد كه محيط هر يك تخميناً پنج ذرع است و سنگ ديوارها از مرمر منقّش مخطّط است و صحن مسجد كه در طرف شرقى است اطراف آن رواق دارد و بيست و پنج ستون در اطراف آن است . هفت ستون آن معيوب شده بود ؛ اعليحضرت سلطان حكم فرموده بودند تجديد كنند . و ديگر جامع سلطان محمد فاتح است كه در جمادىالاخره سنهء 867 و سال بعد از فتح اسلامبول شروع نموده و در رجب سنهء 870 به اتمام رسيده ؛ و اول مسجدى است كه در اسلامبول بنا نهاده‌اند . بيست ستون دارد كه شش